سخن رئیس‌جمهور
صنعتکاران، دولت و جامعه را مثلث نجیبه‌ی ثبات و رفاه افغانستان می‌دانیم. رکن عمده این مثلث، صنعتکاران افغانستان است؛ چون مملکتی که تولیدکننده نباشد، مملکت نیست. صنعتکار ما، یک رکن اصلی پایگاه تمام دیدگاه‌های اقتصادی و پالیسی‌های اقتصادی ماست.

آرشیف ریاست‌جمهوری؛ متنی در حاشیه

۰۹ اسد ۱۳۹۷

عبدالعزیز مُصعب حیدری

با وجود این‌که افغانستان دارای کثرت فرهنگی بی‌نظیر و میراث‌های فرهنگی بی‌شمار است، اما چهار دهه جنگ تحمیلی و ناآرامی در پهلوی دیگر اثرات مخرب بر زندگی مردم، میراث‌های فرهنگی و آثار مصور و مکتوب کشور را نیز با خطر نقصان و نابودی مواجه ساخته است. آبده‌های تاریخی و آرشیف‌های مکتوب و مصور در جریان انارشی دهه نود میلادی در افغانستان در وضعیت بسیار بدی قرار داشت و هیچ توجهی به آن‌ها صورت نمی‌گرفت. مجسمه ۵۵ متری بودا در بامیان نیز در جریان همین دوره منفجر شد و بسیاری از فلم‌ها و آثار تصویری کشور حریق گردید.

در نظام و حکومت پساطالبان، اگرچه وضعیت رسیدگی به موضوعات فرهنگی به شکل قابل‌ملاحظه‌ای بهبود یافت؛ اما با این وجود نیز تمرکز اساسی بر احیای وضعیت اقتصادی، سیاسی و امنیتی معطوف گردید و امور فرهنگی به جز رسیدگی به وضعیت معارف به شکل نسبی در حاشیه قرار داشت.

در این میان، آرشیف اسناد دولتی و دیگر آثار فرهنگی و ادبی یکی از ساحاتی قلمداد می‌شد که کمترین توجه به آن شده بود و بیش‌تر آن‌ها در معرض خطر نقصان و نابودی بود. حتی در ارگ ریاست‌جمهوری نیز ده‌ها هزار سند دولتی در یک اتاق بدون طبقه‌بندی نگهداری می‌شد. با درنظرداشت خلأ مذکور، حکومت قبلی پروژه اعمار یک آرشیف معیاری را در ارگ ریاست‌جمهوری پایه‌گذاری نمود و کار آن نیز تا حدی در آن دوره به پیش رفت. با تشکیل حکومت وحدت ملی تلاش‌ها برای تکمیل پروژه اعمار ساختمان آرشیف ارگ مضاعف گردید و همچنین در دیزاین ساختمان آن تغییراتی جهت ایجاد تسهیلات بیش‌تر برای نگهداری معیاری اسناد دولتی و دیگر آثار فرهنگی به وجود آمد.

در اخیر ماه سرطان ۱۳۹۷، آرشیف ارگ ریاست‌جمهوری با حضور رئیس‌جمهور محمداشرف غنی افتتاح گردید. رئیس‌جمهور در مراسم افتتاح آرشیف ارگ به مسؤولین هدایت سپرد که دسترسی به مواد و محتوای آن را از طریق یک مقرره برای علاقه‌مندان فراهم و تسهیل نمایند. آرشیف ارگ ریاست‌جمهوری با درنظرداشت معیارهای جهانی حفظ و نگهداشت اسناد دولتی و آثار فرهنگی ساخته شده و ظرفیت نگهداری، حفظ و دیجیتل‌سازی اسناد ارزشمند تصویری، صوتی و نوشتاری را دارد.

به صورت مشرح‌تر، آرشیف ارگ ریاست‌جمهوری دارای خصوصیات و تسهیلات زیر است:

  • کنترول رطوبت اتاق‌های نگهداری اسناد؛
  • تنظیم نور هر اتاق جهت نگهداری بهتر اسناد؛
  • جلوگیری از ورود خاک و ذرات معلق در هوا به داخل اتاق‌های مخصوص نگهداری اسناد؛
  • برخورداری از سیستم تهویه مرکزی هوا؛
  • مجهز بودن به سیستم ضد حریق اتومات؛
  • برخورداری از سیستم دماسنج که حرارت را کنترول نموده و دمای مناسب برای اسناد نوشتاری را تنظیم می‌نماید؛
  • مقاومت ساختمان آرشیف در برابر زلزله و موج انفجار؛
  • وجود دروازه‌های ایمنی و مجهز با سیستم‌های قفل الکترونیکی؛
  • تجهیز اتاق‌ها با درنظرداشت اسناد نگهداری‌شده؛
  • وجود الماری‌های ضد حریق، رطوبت و زنگ برای نگهداری اسناد؛
  • برخورداری از لابراتوار معیاری معاینه اسناد؛
  • وجود منابع فنی و بشری برای صحافت، ضد عفونی ‌نمودن و استحکامات بیش‌تر اسناد.

باید علاوه نمود که افراد مسلکی در آرشیف ارگ ریاست‌جمهوری استخدام شده و همچنین کارمندان فنی سایر ارگان‌های مشابه نیز در این آرشیف معیاری جذب گردیده‌اند.

در جریان مراحل پایانی کار اعمار آرشیف ارگ، شکایات گوناگونی از سوی مردم و نهادهای جامعه مدنی درباره ضعف ساختاری و سازمانی در اداره افغان‌فلم به ریاست‌جمهوری ارائه گردید. رئیس‌جمهور غنی در ماه میزان ۱۳۹۶ هیئتی را به ریاست اداره لوی‌سارنوالی مؤظف نمود که بررسی همه‌جانبه‌ای را از ریاست افغان فلم انجام دهد. در پی آن هیئت مؤظف پس از بررسی همه‌جانبه، گزارش یافته‌های خود را در ماه دلو ۱۳۹۶ به ریاست‌جمهوری ارائه نمود.

یافته‌های هیئت نشان می‌داد که مشکلات جدی ساختاری، مدیریتی و فنی در ریاست افغان‌فلم وجود دارد. یکی از یافته‎های موردی هیئت مؤظف این بود که آثار نفیس آرشیف افغان‌فلم در وضعیت بدی قرار دارند و ضعف جدی مدیریتی در پروسه نگهداری و حفاظت این آثار وجود دارد. همچنین هیئت دریافت که عواید ریاست افغان‌فلم، ۲ درصد مجموع مصارف آن است که این امر نبود طرح، خلاقیت و مدیریت استفاده از آثار نفیس صوتی و تصویری را در این ریاست نشان می‌داد. پیشنهاد مشخص هیئت مؤظف برای بررسی ریاست افغان‌فلم این بود که «جهت انجام اصلاحات، بهبود وضعیت کاری و حفاظت از اسناد و سرمایه‌های ملی که در آرشیف افغان‌فلم نگهداری می‌گردد، اقدامات ضروری باید انجام شود.»

نتایج گزارش هیئت مؤظف منجر به سبک‌دوشی رئیس افغان‌فلم گردید و همچنین به وزارت اطلاعات و فرهنگ و کمیسیون اصلاحات اداری و خدمات ملکی هدایت داده شد که اصلاحات جدی را برای احیای ظرفیت سازمانی، ساختاری و مدیریتی افغان‌فلم روی دست گیرند.

افزون بر این، جهت نگهداری بهتر از آرشیف افغان‌فلم و جلوگیری از نابودی فلم‌های مستند، هنری و سینمایی - که از دوران جنگ جهانی اول، جنگ سوم افغان - انگلیس و دوره شاه امان‌الله تا عصر کنونی، باقی مانده است - ریاست‌جمهوری هدایت داد که آرشیف افغان‌فلم به آرشیف تازه‌تأسیس ارگ ریاست‌‌جمهوری منتقل شود و برای استفاده از آن مقرره‌ای جدید تنظیم گردد. رئیس‌جمهور در مراسم افتتاح آرشیف ارگ گفت که تمام اسناد موجود در آرشیف ارگ به شمول فلم‌های منتقل‌شده از آرشیف افغان‌فلم دیجیتال‌ شوند و از طریق یک وبسایت انترنتی در اختیار عموم قرار گیرد. وی همچنین تصریح نمود که میکانیزم کارا و سریع برای دسترسی مستقیم محققین، هنرمندان و سایر علاقه‌مندان به آرشیف ارگ تنظیم و اجرایی خواهد شد.

شایان ذکر است که کارمندان مسلکی و فنی ریاست افغان‌فلم نیز جهت نگهداری صحیح و معیاری از مستندهای تصویری به آرشیف ارگ منتقل شده‌اند. علاوه بر این، تمام تسهیلات شست‌وشوی فلم‌ها و مبدل ‌نمودن فلم‌های انالوگ به دیجیتل نیز در آرشیف ارگ وجود دارد تا این گنجینه فرهنگی به شکل هرچه بهتر حفظ و نگهداری گردد.

به رغم تمام شایعات بی‌اساس که درباره انتقال آرشیف افغان‌فلم به ارگ ریاست‌جمهوری سازماندهی شده است، این گنجینه فرهنگی با هدف مصون‌سازی و نگهداری معیاری‌تر به آرشیف ارگ ریاست‌جمهوری منتقل گردیده و دسترسی مستقیم و غیرمستقیم به آن نیز به زودی تسهیل خواهد شد.

اقدامات حکومت وحدت ملی در راستای احیای فرهنگ کشور با توجه به منابع مالی، فنی و انسانی موجود، درخور توجه است. ریاست‌جمهوری همواره به توجه خاص به معماری اصیل افغانی و سبک‌های معماری تاریخی و سنتی در پروژه‌های ساختمانی دولتی هدایت داده است. توجه به آبدات تاریخی و مرمت آن‌ها از جمله اقدامات درخور ملاحظه است. از سال ۱۳۹۳ الی ۱۳۹۶، در ولایات، ۴۸ پروژه ترمیم و حفاظت آبدات تاریخی روی دست گرفته شده که از آن جمله، ۳۵ مورد آن تکمیل شده است. بر علاوه، ۳ فاز از ۶ فاز بازسازی قصر تاریخی دارالامان نیز  تکمیل گردیده است. افزون بر این، حکومت به وضعیت فرهنگی و اجتماعی اقلیت‌ها مانند شهروندان سیک کشور توجه خاصی مبذول داشته و جهت برپایی مراسم مذهبی‌شان سهولت‌های زیادی را ایجاد نموده است. برگزاری سمینارهای علمی – تحقیقی در مورد دانشمندان و بزرگان کشور از جمله امیر علی شیر نوایی، فیض محمد کاتب، استاد کهزاد و... در ارگ ریاست‌جمهوری از دیگر اقدامات فرهنگی حکومت فعلی است.

بدون شک، اقداماتی که تا کنون در راستای احیا و انکشاف فرهنگی صورت گرفته به هیچ‌وجه بسنده و کافی نیست و ساحات زیادی هنوز دست‌نخورده باقی مانده است؛ اما حکومت وحدت ملی با توجه به منابع مالی، انسانی و فنی موجود، نهایت سعی را نموده تا بتواند رویکرد گذشته عدم توجه به مسایل فرهنگی را تغییر دهد و اهمیت اقدامات فرهنگی را بیش از پیش متبارز سازد.


اشتراک گذاری