سخن رئیس‌جمهور
صنعتکاران، دولت و جامعه را مثلث نجیبه‌ی ثبات و رفاه افغانستان می‌دانیم. رکن عمده این مثلث، صنعتکاران افغانستان است؛ چون مملکتی که تولیدکننده نباشد، مملکت نیست. صنعتکار ما، یک رکن اصلی پایگاه تمام دیدگاه‌های اقتصادی و پالیسی‌های اقتصادی ماست.

کنفرانس مطبوعاتی رئیس‌جمهور محمد اشرف غنی درباره صلح و آتش‌بس

۱۰ سرطان ۱۳۹۷

9 سرطان ۱۳۹۷ | 30 جون 2018 | قصر چهارچنار  - کابل

 خلاصه:

در نخست، درود می‌فرستم به روح همه شهدا. با مشوره حکومت وحدت ملی از اقشار جامعه، اکنون صلح به یک اجماع ملی و خواسته همگانی تبدیل شده است. در حماسه جهاد همه مردم دخیل بوده‌اند، و کسی حق انحصار پروسه صلح را ندارد. در ماه رمضان و روزهای عید هزاران هموطن را ملاقات کردم که 95 درصد آنها گفتند صلح می‌خواهیم.

صلح با حزب اسلامی قدم اول بود و هر قدم ما در این راه استوار بر پلان و استراتیژی است، نه عاجل و احساساتی. قدم بعدی اجماع روی طرح مذاکرات صلح است. اجماع منطقه‌یی روی صلح وجود دارد و کشورهای منطقه تعهد همکاری دارند؛ چنان که گام بی‌سابقه کشورهای عضو شانگهای در ماه گذشته را در حمایت از صلح افغانستان دیدید.

صلاحیت‌ها و مسؤولیت‌های رئیس‌جمهور، اینکه چه کسی از مردم نمایندگی می‌کند، و اینکه اعلام جنگ و صلح از کدام مراجع صورت گیرد، واضح و روشن است. همان طوری که ما طرف مقابل جنگ را تعریف کردیم، حالا طرف صلح را نیز تعریف کرده می‌توانیم. اگر کسی به نمایندگی از ملت صحبت می‌کند باید مشخص شود که مشروعیتش ناشی از چیست. نظام و دولت فعلی، میراث جهاد برحق مردم افغانستان می‌باشد و تصمیم‌گیری در مورد صلح نیز متعلق به ملت می‌باشد. در استراتیژی امریکا در رابطه به افغانستان و جنوب آسیا نیز هدف از استعمال قوه، صلح، ثبات و امنیت است.

سه چیز باعث شد تا پروسه صلح را تشدید بخشیم: فتوای متفقه ۲۹۰۷ عالم دین از سرتاسر کشور؛ انتخاب صلح توسط علمای دینی طبق احکام قرآنی؛ تقدس ماه مبارک رمضان، شب قدر و عید سعید فطر. اینها باعث شدند آتش‌بس را زود اعلام کنیم. آتش‌بس بن‌بستی را که با وجود اجماع در مورد صلح، موجود بود، شکست.

پیمان صلح به شکل پنهانی صورت گرفته نمی‌تواند؛ سیاست صلح افغانستان سیاست باز و سیاست مذاکره است. باید بین اجماع و طرح صلح، تفکیک قایل شویم؛ تفکیک بین آتش‌بس، صلح و پیمان صلح ضروری است. امید است که مفکوره‌های منظم، منطقی و منسجم به صورت کتبی شریک شوند و مورد بحث و گفتمان ملی قرار بگیرند. چنان که ملت بزرگ ما در زمان آتش‌بس، ظرفیت و خویشتن‌داری خود را نشان دادند، قشر سیاسی ما نیز باید از مردم بیاموزند که چگونه از خود حوصله نشان دهند. احترام به احساسات مردم مهم و لازم است.

اکنون طالبان با مردم، علما، اندونیزیا، پاکستان، خطیبان مکه و مدینه، و علمای جهان اسلام مواجه‌اند. حکومت مسؤولیت خود را ادا کرد، حالا باید طالبان تصمیم بگیرند که چه برخوردی خواهند داشت. طالب! به صلح اراده کن، این فشار از سوی افغان‌هاست، فشار خارجی نیست؛ خواست علما، مردم و زنان است. فیصله کن که به مردم جواب مثبت می‌دهی؟

 متن کامل:

بسم‌الله الرحمن الرحیم.

ژورنالیستان عزیز! خوش آمدید.

خرسندم که امروز پیام‌های اساسی مربوط به کشور را از طریق شما ژورنالیستان عزیز با ملت عظیم خود شریک می‌سازم.

در نخست، درود می‌فرستم به روح همه شهدا به خصوص شهدای نیروهای امنیتی و دفاعی و شهدای آزادی بیان که جان‌های شیرین‌شان را قربانی نمودند و نام‌های‌شان در تاریخ افغانستان جاویدانه خواهد ماند.

ګرانو وطنوالو!

ما د ملي وحدت حکومت له ابتداء څخه اول د ټولنې له مختلفو اقشارو سره د سولې په اړه مشورتي ناستې پیل کړې او کوشش مې وکړ، چې د سولې د راتلو په اړه د هر چا نظر ته غوږ ونیسم. د افغانستان د سولې په اړه اوسنۍ بین المللي، منطقوي او ملي اجماع په دوامداره او تکراري ډول له مختلفو مرحلو تېره شوې ده، چې اوس الحمدالله په یوې سرتاسري ملي اجماع او غوښتنې بدله شوې ده.

د سولې دا اجماع له بېلابېلو اجتماعي اقشارو او ټول ولس سره د مشورو په نتیجه کې رامنځته شوې ده، هماغسې چې د افغانانو د جهاد حماسه د چا په انحصار کې نه ده او ټولو خلکو پورې اړه لري، دغه راز هېڅوک د سولې په پروسه کې هم د انحصار حق نه لري، ټولو سره مشوره شوې ده او د ټولو اجماع په سولې ده او د ټولو افغانانو غوښتنه سوله ده.

دا د مشورو وطن دی، یوازې د روژې په مبارکه میاشت کې مې زرها وطنوالو سره ليدل وکړل او د اختر په ورځ تقریباً څلور زره نورو ته مې د اختر مبارکي وویله، زه ټولو سره روغبړ کوم. ۹۵ فیصده دا خلک چې راغلل ماته یې ویل، سوله غواړو. د روژې میاشت کې د ۳۴ ولایتونو قاریان او د حج او اوقافو رئیسان ارګ ته راغلل، او ټولو د سولې غوښتنه وکړه.

زما د انتخاباتي کمپاین اوله ژمنه سوله وه او ټولو ته مې وویل، اول کار به مې دا وي چې سوله راولم، زما تګلاره سوله وه او سوله ده. له حزب اسلامي سره سوله د دغې ژمنې د پوره کولو اول قدم و، چې له اوږدو مذاکراتو وروسته بریالۍ شوه. اوس به وړاندې ځو، د سولې لپاره زموږ هر قدم په پلان او ستراتېژۍ استوار دی، عاجل او احساساتي نه دی.

بل قدم د سولې د مذاکراتو لپاره پر طرحو اجماع ده. سولې باندې منطقوي اجماع تر ډېره جوړه شوې ده، د جنګ په هکله منطقوي اجماع نشته، د پخوا برعکس د سیمې هېوادونو راسره ژمنه کړې ده، چې د سولې لپاره راسره همکاري وکړي، موږ نه غوښتل چې منطقه د افغانستان په جنګ کې دخیله شي.

څلور کاله پخوا د شانګهای کنفرانس غړو هېوادونو د افغانستان د وضعیت په هکله اندېښنې درلودې، هغه اندېښنې مو رفع کړې، اوس وضعیت بدل شوی دی، تاسې ولیدل تېره میاشت د شانګهای کنفرانس ټولو غړو هېوادونو په اتفاق سره د افغانستان له سولې ملاتړ وکړ او د همکارۍ ډاډ یې راکړ. د افغانستان په هکله د شانګهای کنفرانس دا ګام بې سابقې و.

هموطنان گرامی!

مشوره به حیث یک اصل برای ما اهمیت خاص دارد، به خصوص مشوره در مورد صلح که ریشه در ارزش‌های اسلامی ما دارد؛ چون ما یک عنعنه‌ی عظیم صلح داریم، ما سعی می‌کنیم که در تسلسل و تداوم ارزش‌های اسلامی خود به آن دست یابیم. بحث ما در رابطه به صلح در چوکات دین مبین اسلام و متعلق به رفتار پيامبر(ص) است؛ زندگی او برای ما یک الگوی بارز است.

صلاحیت‌ها و مسؤولیت‌های رئیس‌جمهور در قانون اساسی مشخص و واضح است. این که چه کسی از مردم نمایندگی می‌کند، این هم معلوم است؛ این که اعلام جنگ و صلح از کدام مراجع صورت گیرد، واضح و روشن است.

همان طوری که ما طرف مقابل جنگ را تعریف کردیم که با کی درگیر هستیم، حالا طرف صلح را نیز تعریف کرده می‌توانیم که با کی صلح می‌کنیم.

مشروعیت، نیابتی نیست. اگر کسی به نمایندگی از ملت صحبت می‌کند، باید مشخص شود که مشروعیتش ناشی از چیست؟ و بر اساس کدام قانون و میکانیزم حق صحبت کردن به نمایندگی از ملت را دارد؟

حماسه جهاد، افتخار علما و ملت افغانستان است؛ نظام و دولت فعلی، میراث جهاد برحق مردم افغانستان می‌باشد. همان طوری که افتخار حماسه جهاد از ملت است، تصمیم‌گیری در مورد صلح نیز متعلق به ملت می‌باشد. از این جهت باید به صورت واضح بدانیم که تصامیم ما بر اساس شخصی و سلیقوی گرفته نمی‌شود.

در استراتیژی امریکا در رابطه به افغانستان و جنوب آسیا، هدف از استعمال قوه، صلح است. هدف یک افغانستان باثبات و امن در یک منطقه‌ی باثبات و امن است.

سه چیز باعث شد که پروسه صلح را تشدید بخشیم:

اول – گردهم آمدن ۲۹۰۷ عالم دین از سرتاسر کشور در کابل که دیدگاه واضح و فتوای متفقه‌شان را طبق اوامر و احکام قرآنی در مورد ضرورت صلح بیان داشتند و علمای کشور صدای‌شان را به خاطر تأمین صلح بلند نمودند.

دوم – علمای دینی ما دو انتخاب داشتند: جنگ و صلح، اما علمای دینی ما طبق احکام قرآنی، راه صلح را انتخاب کردند؛ چون صلح از سنت رسول اکرم(ص) است و این بحث ریشه‌ی عمیق در دین مبین اسلام دارد.

سوم – برای این که بحث صلح به باورمندی تبدیل شود، ما برای آتش‌بس نیت، اراده و آمادگی داشتیم. تقدس ماه مبارک رمضان، تقدس شب قدر و عید سعید فطر باعث شد که این آتش‌بس را زود اعلام کنیم. بعد از ختم آتش‌بس به‌خاطر ارج گذاشتن به زندگی، آن را تمدید نمودیم.

با وجود اجماعی که در مورد صلح موجود بود، هیچ حرکت فعال در مورد آتش‌بس و صلح دیده نمی‌شد. اگر ما اول منتظر این می‌بودیم که پیمان صلح به امضا برسد و بر اساس آن آتش‌بس صورت بگیرد، ما باید تا زمان نامعلوم منتظر اقدام برای توقف خونریزی می‌بودیم. ما در یک بن‌بست قرار داشتیم، مانند دو موتری که در یک پُل از دو طرف می‌آیند و هیچ کس نمی‌خواهد که یک عقب‌نشینی موقتی کند تا هر دو بگذرند؛ آتش‌بس این بن‌بست را شکستاند و یک تحرک ایجاد کرد.

این یک تجربه کنترول‌شده بود؛ جنگ جریان داشت و در صورت حمله جواب می‌دادیم. همه نیروهای امنیتی و دفاعی در حالت تیارسی و احضارات درجه یک قرار داشتند و دارند.

پس له اوربنده فضا بدله شوه، کله چې چمن حضوري ته د هلمند د سولې کاروان ته ورغلم او د اوربند د تمدید غوښتنه یې وکړه، ما همالته ځای په ځای د دوی غوښتنه ومنله او د سولې کاروان ته زموږ ريښتینولي، استقلال او د حکومت نیت او اراده ثابته شوه. ټولو ته معلومه شوه چې بل څوک موږ ته سوله نشي راوستی، یوازې افغانان سوله، رفاه او امنیت راوستی شي.

فساد، قانون‌شکنی و جرم، میراثی است که از دهه‌های گذشته به ارث برده‌ایم. ما اراده محکم داریم تا تصمیم بگیریم که انحصار در رابطه به صلح از بین برود. اقدام مسؤولانه، مسؤولیت می‌خواهد و در این مورد معامله نخواهد شد؛ هیچ‌کس حق وتو ندارد.

در مورد اجماع صلح تواضع، شجاعت و اراده در کار است تا به صدای مردم گوش داده شود و بر اساس فرمایشات آنها اقدام صورت گیرد. منافع ملت باید همیشه بالای منافع عده‌ی محدود – با تمام احترام به آزادی‌ و افکارشان – ترجیح داده شود.

تشویش و نگرانی در کجاست؟

من به نمایندگی از مردم افغانستان می‌پرسم که، با دوام جنگ چه قدر افغان باید از بین برود؟ و تا چه وقت این جنگ و کشتار ادامه داشته باشد؟ قصه ماه‌گل از یادم نمی‌رود. خانم ماه‌گل که تازه با امیدهای زیادی با خانواده خویش از ایران به وطن برگشته بود، در رویداد تروریستی در هنگام توزیع تذکره، یک دختر کوچکش شهید و دیگرش زخم برداشت و شوهرش هم زخمی گردید. در شفاخانه ایمرجنسی ماه‌گل به من گفت که دخترم را برایم دوباره بده! چگونه قلبی باشد که از شنیدن این تقاضا آب نگردد.

افغانستان، یک جامعه‌ی باز است. پیمان صلح به شکل پنهانی صورت گرفته نمی‌تواند. سیاست صلح افغانستان نیز سیاست باز و سیاست مذاکره است. اعلام آتش‌بس ما مشروعیت دینی و اسلامی داشت، به همین خاطر مورد استقبال گرم مردم و جهان قرار گرفت.

مشوره یک چیز است و تصمیم‌گیری چیزی دیگر است. بین اجماع و طرح صلح باید تفکیک قایل شویم، بالای طرح صلح بعداً در جریان مذاکره بحث می‌شود. تفکیک بین آتش‌بس، صلح و پیمان صلح ضروری است. روزی که به پیمان صلح ان‌شاءالله برسیم، این پیمان به تأیید و تصویب نیاز دارد.

مسأله داخلی صلح افغانستان سه بعد دارد: مردم، حکومت و طالبان. مردم از حکومت و طالبان خواستار صلح و قطع جنگ هستند. حکومت این خواست مردم را پذیرفته است؛ زمان آن است که طالبان به این خواست مردم جواب مثبت بدهند.

اوس طالبان له ولس سره مواجه دي، د افغانستان له دیني علماوو سره مواجه دي، د اندونیزیا، پاکستان او د مکې او مدینې خطیبانو سره مواجه دي، د اسلامي نړۍ له علماوو سره مواجه دي. پر حکومت هم دغه فشار موجود و، خو حکومت د یو مسؤول حکومت په څېر د دغه فشار پر وړاندې خپل مسؤولیت ادا کړ. اوس باید طالبان تصمیم ونیسي چې د سولې په خاطر له دومره فشارونو سره څه ډول برخورد کوي.

اولین وظیفه من این است که از خونریزی جلوگیری کنم. اول امنیت و بعد از آن رفاه آمده می‌تواند. این مرحله‌ی تجدید نظر است و آمادگی برای آغاز گفت‌وگوی صلح بین‌الافغانی است.

هر تشویش بجاست. من بارها در جلسات مشورتی با سیاسیون، احزاب سیاسی، جامعه مدنی، شبکه‌های زنان، جوانان و همه اقشار، نه‌تنها خواستار فهرست نگرانی‌ها، بلکه خواستار طرح‌های کتبی‌شان شده‌ام. باز هم از این تریبون اعلام می‌کنم که خواهان طرح‌ها هستیم. امید است که مفکوره‌های منظم، منطقی و منسجم به صورت کتبی شریک شوند و مورد بحث و گفتمان ملی قرار بگیرند.

من اطمینان می‌دهم که در زمان آغاز مذاکرات، نظریات همه اقشار در نظر گرفته می‌شود. از آغاز حادثه هفت ثور تا کنون طرح عملی برای حل بحران که موجب اجماع ملی قرار بگیرد، متأسفانه ارائه نشده است.

مشروعیت نظام، دوامدار است؛ جامعه و قوانین ما مردم‌سالار است. ابزار من در هر اقدامی، قانون بوده است و برای اصلاحات، هر اقدام بر اساس اصول و قوانین صورت گرفته است که مثال‌های متعددی در این (زمینه) وجود دارد.

ملت ما بزرگ است و در زمان آتش‌بس، بزرگی خود را نشان داد. من بالای مردم خود افتخار می‌کنم که ظرفیت و خویشتن‌داری خود را نشان دادند؛ به جای ابراز خشم بر طالبان با آنها با تواضع و محبت روبه‌رو شدند. قشر سیاسی ما نیز باید از مردم بیاموزند که چگونه از خود حوصله نشان دهند. احترام به احساسات مردم مهم و لازم است و نباید در مقابل احساسات مردم قرار بگیریم.

فساد، کار یک اقلیت کوچک است. آرزوی ملت، از بین بردن فساد است و به خاطر برآورده شدن آرزوهای ملت، اقدام می‌شود. با وجود تمام مشکلات میراثی، ما در جهت مثبت قرار داریم. ما در حال حل مسایل هستیم. اولین خواست مردم ختم جنگ و صلح است، صلح خیر و نعمت است.

طالبه! راشه د سولې اراده وکړه، دا افغاني فشار دی، بهرنی نه دی. د علماوو غوښتنه ده، د ولس او ښځو غوښتنه ده، فیصله وکړه! علما درته قران مخې ته کوي. خلک درته اولادونه مخې ته کوي. اوس به ته فیصله کوې، چې ولس وژنې او که ولس ته مثبت ځواب ورکوې.

تل دې وي افغانستان، یشه سن افغانستان، زنده باد افغانستان!

سؤال و جواب:

مجیب مشعل، خبرنگار نیویارک‌تایمز: [ترجمه از انگلیسی:] تشکر آقای رئیس‌جمهور! می‌خواهم که به انگلیسی سؤال کنم. ایجاد و آغاز آتش‌بس! می‌خواهم در این مورد سؤال کنم که چارچوب مذاکرات چه خواهد بود؟ اعلامیه مسؤولین ایالات متحده امریکا نشان‌دهنده آمادگی آنان برای جهت‌دهی بیش‌تر در مذاکرات است. حکومت شما با جهت‌دهی بیش‌تر امریکا در مذاکرات با طالبان، راحت است یا در برابر آن قاطع هستید؟

رئیس‌جمهور غنی: [ترجمه از انگلیسی:] تشکر از شما! ما ضرورت داریم که به چند مرحله فکر کنیم.

در مرحله اول ما باید در مورد مذاکرات، گفت‌وگو کنیم؛ ما در همین مرحله هستیم. هدف این است که ضرب‌الاجل‌ها را بشکنیم و هرچه زودتر وارد گفت‌وگو شویم. نظریاتی که موانع را می‌شکند، داشته باشیم و آغاز نماییم.

مرحله دوم، مرحله بین‌الافغانی است. ما باید به لستی از موضوعات کلیدی برسیم، که به دو بخش مربوط به طالبان و حکومت، تقسیم شده باشد. پس از آن به بحث جدی به منظور حل آنها برسیم. یک تیم مذاکره‌کننده از طرف شورای عالی صلح گماشته می‌شود که از لحاظ تسهیلات لوجستیکی و مشوره‌های مورد ضرورت‌شان، از طرف حکومت حمایت می‌گردد. این تیم قطعاً شامل نماینده زنان افغان نیز می‌باشد و ما نسبت به افغانستان متوجه (دستاوردهای سال‌های گذشته) هستیم. بخش دوم مذاکرات، شامل نقش هر دو جانب، هم منطقه و هم امریکا و پیمان ناتو، خواهد بود. امریکا نیز به صراحت اعلام کرده که موضوع مدت حضورش در افغانستان و میکانیزم آن زیر بحث قرار دارد. به همین اندازه ما باید از همسایه‌های خود تضمین قوی و اطمینان‌دهنده از دستیابی به صلح دوامدار بگیریم، نه صلحی که روی کاغذ است.

مرحله سوم، دربرگیرنده‌ی تصویب است. این هم دارای دو جز می‌باشد که جز اول، تصویب به سطح ملی است. ما باید روی یک میکانیزم قابل قبول با توجه به ماهیت موضوع توافق داشته باشیم. این می‌تواند در داخل حکومت در سه قوه و متناوب صورت گیرد. تیم ما می‌تواند یک لویه‌جرگه را تشکیل دهد. در عین حال میکانیزم تصویب، باید ملی باشد. قسمی که به شما گفتم افغانستان یک جامعه باز است و هیچ توافق صلح پشت دروازه بسته صورت نمی‌گیرد. جز دوم، تأیید به سطح منطقه و بین‌المللی توسط حکومت‌هاست و ما باید تعهدات خود را شرح کنیم و آنها را نمایش دهیم.

مرحله چهارم، مرحله اجرا است که این هم دارای دو بخش می‌باشد. بخش اول آن تقسیم اوقات رسیدن به توافق صلح می‌باشد که اجراءات اولیه آن با انتقاد بسیار خواهد بود؛ به خاطر این که اعتمادسازی دارای چندین موضوع می‌باشد؛ تنظیم و تبدیل طالبان از سازمان نظامی به یک سازمان سیاسی و غیره و غیره. بخش دوم مرحله صلح‌سازی است که یک آشتی واقعی که در آن تمام مردم درگیر جنگ و مصروف زندگی در کشور، یکدیگر را در آغوش می‌گیرند و به یک دیدگاه مشترک و یک برنامه مشترک عمل واقعی می‌رسند.

امریکا شریک کلیدی ماست و می‌خواهم به شریک بنیادین‌مان اشاره کنم و تکرار نمایم که هدف استراتیژی ایالات متحده برای آسیای جنوبی، حمایت قوی از ماست و از ایجاد ماحول برای رسیدن به افغانستان باثبات در یک منطقه امن و باثبات تشکر می‌کنم.

سؤال: رئیس صیب، د سولې مذاکراتو په جریان کې داسې هم ویل کېږي چې وسله‌والو طالبانو ته ښایي د امن سیمو په نامه یو شمېر سیمې وسپارل شي، دا طرحه له دې وړاندې په افغانستان کې یو شمېر سیاسي احزابو هم مطرح کړې وه او داسې ویل کېږي، چې د افغانستان په یو شمېر سیمو کې او احتمالاً شپږو ولایتونو کې دوی ته سیمې ورکړل شي. آیا د سولې د مذاکراتو په پروسه کې دغه شپږ سیمې هم شاملې دي او که نه ورکول کېږي؟ او طالبانو سره اوربند غځوئ او کنه؟

ذبیحالله دوراندیش، خبرنگار تلویزیون خورشید: آقای رئیس‌جمهور! شما آتش‌بس را ده روز دیگر هم اعلام کردید که دیروز به پایان رسید. حالا بار دیگر به نیروهای امنیتی دستور آتش‌بس را می‌دهید یا که اجازه می‌دهید، طالبان را مورد هدف قرار دهند؛ زیرا بیش‌تر ولسوالی‌ها با تهدید امنیتی روبه‌رو است. همچنین آقای رئیس‌جمهور در اعلام آتش‌‌بس در روزهای عید اکثر طالبان آمدند و وارد کابل شدند...

رئیس‌جمهور غنی: به سؤال دوم‌تان رسیدید! دوام بدهید...

خبرنگار: ... حالا برنامه نیروهای امنیتی برای شناسایی افراد چی است؟ دیده می‌شود که هنوز تهدید جدی در کابل وجود دارد؛ این افراد طالبان معلوم نیست که آیا علاقه‌مند صلح هستند و یا به تحرکات‌شان ادامه می‌دهند؛ نمونه‌اش، فرمانده پیشین پکتیا که دیروز در کابل به قتل رساندند. تشکر!

باعث حیات، خبرنگار آریانانیوز: در مورد واگذاری مناطق امن به طالبان، می‌خواستم بپرسم که این با کدام طرح صورت می‌گیرد و آیا برای‌شان سپرده می‌شود یا نه؟ و یک نگرانی کلانی که وجود دارد این است که تا امروز ما می‌گوییم که پاکستان پناهگاه طالبان است و نشود که افغانستان به پناهگاه طالبان تبدیل شود. این نگرانی وجود دارد؛ پیشنهاد این طرح از سوی کی است؟ یک موضوع دیگر که من با والی میدان وردک حدود نیم ساعت مصاحبه داشتم که او گفت طالبان از روزهای آتش‌بس سوءاستفاده کرده و 13 پاسگاه را در جلریز سقوط دادند که به لباس آتش‌بس آمدند، آیا سوءاستفاده صورت گرفته و چه قدر تاوان نیروهای امنیتی در این آتش‌بس بوده است؟

رئیسجمهور: د امن سیمو طرحه د حکومت طرحه نه ده. سیاسي اجماع په دې باندې موجوده نه ده. هر پیشنهاد و آوازه‌ای که در این بخش است، طرح‌های فردی است. من ۳۴ والی را در هفته گذشته، کل‌شان را در کابل دیدم. هر کدام‌شان پانزده دقیقه وقت داشت و بعد از آن همراه‌شان در چهار گروه، ساعت‌ها را تیر کردم [= گذراندم]. برای طرح امن به شکلی که تصویر عمومی است، اجماع عمومی وجود ندارد. دا وروسته خبرې دي. وړاندیزونه دي، حکومت یو حکومت دی او یو بېرق دی. موږ هېڅ ساحه چاته نه سپارو. طرح این است که خدمات اجتماعی را مخصوصاً در چارچوب خشکسالی، سیلاب و بیکاری – که وجود دارد – ما چه طور توسعه دهیم؟ طفل طالب باید حق داشته باشد که به شفاخانه ما برود. زن مریض (یک طالب)، زن افغان است؛ باید خدمات صحی را برایش ارائه کرده بتوانیم؛ اما اینکه ساحه‌ها مبدل شود به پایگاه‌های خاص، جغرافیای افغانستان مقدس است و یک جغرافیا است. نو هیله ده چې دا واضح شي، اوربند خلاص شو. زموږ امنیتي او دفاعي قواوې اجازه لري چې خپل عملیاتونه وکړي. دلیل یې دا دی، چې د سولې دا پلان له قوت نه مطرح شوی، نه له ضعف نه، او ټولو ۳۴ والي‌صاحبانو له ما غوښتنه وکړه، چې منسجم او منظم عملیاتونه باید وشي. اما د عملیاتو شروع همزمان د سیاسي پروسې غځول دي. سیاسي پروسه به غځول کېږي. هغه شی چې اوس واضح دی، معلومه ده چې ډېر طالبان سوله غواړي، دا یې وښودله چې له جنګ نه ستړي دي او موږ باید دې ته احترام پریږدو [= وکړو].

وروڼو؛ براداران محترم و خواهران عزیز!

اگر به جای این ملت، یک ملت دیگر می‌بود و این طالبان هم می‌آمدند در شهرها یا در ولسوالی‌های ما، فکر می‌کنید، چند نفر از اینها کشته می‌شدند؟ چند نفر از اینها ترور می‌شدند؟ چند نفر از اینها با جارو خارج ساخته می‌شدند؟ از ملت باید یاد بگیریم. ملت نشان داد که آماده آشتی است و این بزرگ‌ترین دستاورد است. بنابراین از هدف صلح نمی‌رویم، اما واضح بود که اوربند یک تجربه کنترول‌شده بود، در این مرحله. اوس باید ولس پر طالبانو فشار راوړي، چې اوربند ته راشي. هر وخت چې طالب اوربند وغواړي زه اوربند ته تیار یم او د ولس غوښتنه اوربند دی. د اوربند موده دې له موږ سره تعین کړي، لس ورځې یې غواړي یا یو کال یې غواړي. اما که حمله کېږي او حملې وشوې، ځواب یې په قوت دی... ولسمشري یوه برخه زما د وظیفې ده، سرقومانداني اعلی زما بله برخه د دندې ده.

آتش‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‌بس به صورت ۹۸ فی‌صد آتش‌بس موفق بود که به صورت مقایسوی بی‌نظیر است. صدها پیمان‌های صلح را ببینید، مشکل‌ترین موضوعش آتش‌بس بوده است. اقداماتی که در میدان وردک شد، به قوت تمام برایش جواب داده شد. قوا دیروز باز هم عملیات داشت و در جایی که اقدامات مخالف دولت شد، من اجازه عملیات داده بودم. اعلام آتش‌‌بس، اعلام این نبود که ما دست‌های خود را در پشت سر خود بسته بکنیم؛ ولی این بود که به وضاحت می‌خواهیم به مصالحه برسیم و به فضل خداوند هر ۳۴ والی اجماع مطلق دارند که آتش‌بس، فضای سیاسی و جنگی را تغییر داد. در دو ولایت تشویش‌های جدی وجود داشت از خاطری که در دو ولایت، طالبان کدام قدم به (آتش‌بس) پیش نگذاشتند: سرپل و فاریاب. در باقی ولایت‌ها در اکثریت 2۴ ولایت، وضعیت را بسیار مثبت بررسی کردند؛ در باقی ولایت‌ها وضعیت را متوسط بررسی کردند. قوای امنیتی و دفاعی از روز اول هدایت داشتند که تشخیص کنند. امنیت ملی کارهایش در یک شهر افغانستان متوقف نشد. در شهرها کدام اعلام آتش‌بس در مقابل تروریست‌‌ها نبود. معلومات زیادتر شده، آگاهی زیادتر است، اما ما باید بفهمیم که ما در یک محیط خطرناک زندگی می‌کنیم. (نیروها) آگاهی کامل دارند و سر قوای امنیتی و دفاعی ما احضارات درجه اول ضروری است و این صورت گرفته است.

د شمشاد خبریال، ذبیح الله خورشیدي: غواړو په دې پوه شوو چې له پاکستان سره په دې وروستیو کې چې کومې خبرې وشوې، د دواړو لوریو ترمنځ هئیتونه، چې تبادله شول څه نتیجه لاسته راغله؟ مننه!

حدیث پردېس، آزادي راډیو: متأسفانه په افغانستان کې کله چې د سولې موضوع یادېږي ورسره جوښت د پاکستان نوم د دوی د اغېز، [په توګه هم یادېږي] پاکستان په دې برخه کې کومې ژمنې کړي او په دې ژمنو څومره باور کېدای شي؟

کریم امینی، طلوعنیوز: با تشکر! جناب رئیس‌صاحب، مردم انتظار داشت که امروز شما دو پیام را برای‌شان بدهید: یک، بدخبری که متأسفانه همان ادامه جنگی است که بالای مردم افغانستان تحمیل شده است و فکر کنم همین موضوع داده شد. دوم، خوش‌خبری که ختم جنگ باشد و نتایج مثبتی که شما در جریان آتش‌بس گرفته باشید که (در نتیجه آن) مذاکرات آغاز شود. حالا بالای مذاکرات زیاد گپ زده شد و طرح‌ها هم گفته شد ولی مهم این است که آیا شما چراغ سبز یا پیامی یا نشانه‌‌ای هم برای آغاز مذاکرات گرفته‌اید یا اینکه طرح‌های داریم در جیب خود ما؟

رئیسجمهور: مننه! طرح‌های ما در جیب ما نیست، با نهایت احترام! اگر طرح‌های ما در جیب ما می‌بود، مردم افغانستان در این عید، دو عید نمی‌داشتند. برای هر کدام‌تان که از چهل (سال) پایین هستید، این عید، اولین روزی بود که عید داشتید. امید است که قضاوت شما عادلانه و بر منطق استوار باشد. افغانستانی که من به میراث گرفتم با افغانستانی که امروز واقع است، از نگاه اجماع ملی، اجماع منطقه‌یی و اجماع بین‌المللی، یک افغانستان بسیار متفاوت است؛ جناب محترم! [خبرنگار]

دنیا در حال فرار بود یا نی؟ در منطقه در انزوا بودیم یا نی؟ اگر طرح‌های ما طرح‌های روی جیب می‌بود، امروز به این اجماع منطقه‌یی و جهانی نمی‌رسیدیم. از حرمین شریفین در چهل سال (گذشته) آواز صلح و تقویه پروسه صلح افغانستان را شنیده بودید؟ صلح یک پروسه‌ای نیست که مانند حرکت بیست کیلومتری از یک نقطه ثابت به نقطه دیگر باشد، چون یک‌طرفه نیست؛ مخصوصاً صلح افغانستان که چندبعدی است، یک بعدی نیست. از این جهت تمرکز سر هدف، تجدید اجماع و انعطاف در راه به دست آوردن اهداف به کار است. نکته امیدی که من برای ملت افغانستان در عمل ثابت کرده‌ام، این است که حرکت به صورت مثبت است؛ اما یک چیزی را که در راه، به آن نرسیدیم، نمی‌توانیم آن را موفقیت اعلام کنیم. موفقیت روزی است که ما تطبیق پیمان صلح را جشن بگیریم. این، آرزو و امید است که در یک قدم به دست نمی‌آید. باید واضح پوه شوو، چې مشکل مذاکرات مو په مخ کې دي، دا ملت باید فیصلې وکړي، دا ملت باید په بنیادي اختلافونو باندې چې موجود دي نتیجې ته ورسېږي، باید منطقه راوړو چوکاټ ته، باید نړۍ راوړو چوکاټ ته، نو دا نه کېږي لکه چې زه معلم اوسم او راشم یو لکچر سر تر پایه تشریح کړم. د افغانستان ولسمشري یو دروند بار دی، چې دقت غواړي، او دا د سيلابو په منځ کې... حرکت کوئ او باید اوبو لاندې نشئ.

د پاکستان په برخه کې:

اول، زموږ مناسبات له پاکستان سره درې مختلف بعدونه لري. اول، دا ده چې افغانستان او پاکستان کله چې ان‌شاءالله د طالب مسئله حل شي، یو بل سره څنګه ژوند کوي؟ دې باندې څلوېښت کاله ده چې په اساسي توګه کار نه دی شوی. زموږ یوه عمده برخه دا ده، چې اوس وښیو چې افغانستان څنګه د آسیا د څلورلارې په حیث پاکستان ته ګټور ثابتېږي؟ زه به دوه مثاله درکړم، چې پوه شوو زموږ مذاکرات په دې برخه کې څنګه دي.

نړیوال بانک یوه څېړنه کړې ده چې پاکستان په سل کلنۍ کې ۲۰۴۷ کې، به دوه سناریوګانې ولري؛ که دېرش کاله پخوا یا څلوېښت کاله پخوا په څېر حرکت وکړي، ډېر بېوزله مملکت به وي، اما که ځينې اساسي اقدامات ترلاس لاندې ونیسي، شاید له اقتصادي نظره یوه منځګړي مملکت ته ورسېږي او ددې یو عمده دلیل دا دی، چې څنګه به سیمه‌ییزه همکاري کوي. ددې لپاره، هېره مو نه شي، چې په عین کال کې به افغانستان خپله درې سومه کليزه د ستر احمدشاه بابا نیسي [= نمانځني]، او موږ هم باید پوه شوو، چې درې سوه کالو کې مو څه کړي.

چې دویمه طرحه عملي شي، نو پاکستان پنځه اویا زره مېګاواټه برق ته ضرورت لري او دا داخل څخه نشي پوره کېدای، نو ځکه د مرکزی آسیا نه برق انتقالول پاکستان ته یو حیاتي موضوع ده. موږ دغه کار کولی شو، عملاً یې ثابتولی شو. همدا اوس د خصوصي سکتور یو نیم میلیارد ډالر پانګه تر بحث لاندې ده، چې څنګه د ترکمنستان نه موږ څو زره مېګاواټه برق پاکستان ته ورسوو او دا شروع د کار ده.

دویم؛ مرکزی آسیا. قزاقستان سره څوک د غنمو په تولید کې رقابت کولی شي؟ د قزاقستان غنم که غواړو خلیج ته ورسوو، له کومو لارو نه به یې رسوو؟ د کومو لارو نه باید ولاړ شو؟ نن دا طرحه د رېل پټلۍ... ازبکستان حاضر شو او د جلالتمآب میرضیایف نه زه خاصه مننه کوم، چې پنځه سوه میلیونه ډالره خپلې پیسې اچوي [= پانګونه کوي] په دې پټلی باندې، موږ پنځه سوه خپلې ورکوو او نور...

که پاکستان غواړي، چې ګوادر په پښو ودریږي، بې له دې نه چې مرکزي آسیا سره دا بندر [= ونښلول] شي بله لاره د ګټې لري؟ نو یو عمده بحث زموږ دا دی، چې موږ څنګه له یو بل سره ژوند کوو؟ خویندو وروڼو، دغه بحث نوی دی او دا بحث بریالی بحث دی، ځکه دغه بحث سره مرکزي آسیا داخله شوې او ډېر په قوت داخله شوې ده. زموږ هدف یوازې پاکستان نه دی، موږ غواړو چې مرکزي آسیا له هند سره وتړو، ټاپي ددې مثال دی او نورې پروژې به ان‌شاءالله تعالی ولرو.

دویمه خبره دا ده، چې له پاکستان سره زموږ د مناسباتو په منځ کې د طالبانو موضوع باید حل شي. دلته څه شوي او څه لا په کار دي؟ د کاغذ په مخ کې اول وار لپاره موافقه شوې. د افغانستان او پاکستان چوکاټ د مذاکراتو په کاغذ کې راغلی، اوس جدي اقدامات په کار دي.

دې اقداماتو کې موږ پرمختګ غواړو. اما معنی ددې دا ده، چې یو سیاست چې اویا کاله او مخصوصاً څلوېښت کاله دوام درلود باید تغییر وکړي، د تغییر مراحلو ته موږ باید آماده واؤسو او دا حوصله ولرو او دا تمرکز ولرو.

زه نه باندنی ملګری لرم، نه باندنی دښمن، زه د افغانستان د ګټو ممثل یم... ماته نه څوک خویندې دي نه وروڼه! ماته د افغانستان ګټې معیار دی. معیار ما، معیار منافع ملی ما است در تمام مذاکرات. این جنبه عاطفی ندارد، فرهنگ مشترک داریم و زبان‌های مشترک داریم اما اساس آن احترام متقابل است و مخصوصاً استقلال، تمامیت ارضی و خودمختاری افغانستان است.

پرمختګ مو په مقایسه د نورو وختونو ډېر ښه دی، هغه مرحلې ته نه دی رسېدلی، چې ورته واقعاً بریالی ووایو. اما جهت، مثبت جهت دی. او خبره په دې کې ده چې چا سره غږېږئ. که وروڼه یې په کور کې، که ګاونډي یئ، هغه ګاوندي سره ډېرتر ضرورت د خبرو دی، چې ورسره دعوا په ځمکه لرئ یا هغه ګاونډی، چې ورسره په ښه حالت کې یوو. موضوع دا ده چې موږ له یو بل سره باید وغږېږو، له خبرو نه په غیر بله منطقي لار نشته. موږ باید دوامداره خبرې وکړو او ځان باندې اطمینان ولرو او دا اطمینان لرو.

مثال یې څه دی؟ د افغانستان او پاکستان علماوو په اندونیزیا کې وکتل کنه؟ د افغانستان علماء له احساساتو سره، منطق سره او عقل سره راغلل کنه؟ موږ باید له ځان نه استازیتوب وکړو او موږ باید ډار ونه لرو.

درېیم بعد څه دی؟ د دهشتګرۍ او ترورېزم مسئله ده. دې باندې موږ باید واضح موافقې ته ورسېږو، چې راتلونکې کې به څنګه موږ له یو بل سره همکاري کوو او څنګه به له نورو حرکتونو نه مخنیوی کوو. ولس کې یو ډار او یوه وېره ده، آیا در بین ملت این تشویش وجود دارد یا نه که همراه طالبان که مذاکره کردید، فردا یک حرکت دیگر از یک کشور دیگر پشتیبانی شود! ما می‌خواهیم که ریشه‌ی مشکل بدامنی ختم شود. مذاکرات صلح، وسیله‌ای است برای ایجاد یک افغانستان امن؛ خود مذاکرات هدف نیست. پیمان‌های صلح دو قسم است: پنجاه فیصد اینها در پنج سال اول برهم خورده و موجب تشدید ناامنی شده است؛ پنجاه فیصد دیگر، موفقیت‌های نسبی تا کلی دارد. ما واضح می‌خواهیم که به پلان صلحی و به موافقه صلحی برسیم که موجب امنیت شود. این سه روز را دیدیم، آیا رستورانت‌های کابل، پنج ساعت یا شش ساعت زیادتر باز نبودند؟ آیا هزارها نفر به قریه خود برای بار اول نرفتند؟ وچکالي! که یو بل مملکت وای، زموږ وچکالي به زموږ اوله موضوع د بحث وای. وچکالي څوک نه پېژني، نه يوهېږي چې په کومې ژبې غږېږي، کوم مذهب باندې دی، څه رقم دی... انسانیت یې مطرح دی، زما یوه غوښتنه دا ده چې موږ باید انساني مسایلو باندې په واضح توګه موافقې ته ورسېږو او ورباندې کار وکړو.

نو نتیجه ګیري مو دا ده چې مذاکرات مخکې تللي، کاغذ مخکې پرمختګ کړی، دا به دوامداره دوام کوي او هیله مند یوو، چې نتایج راوړي. بې له نتایجو نه، بې له واضح نتایجو نه، چې ولس د افغانستان ورباندې قانع وي، [موږ په پایله نه قانع کېږو] او تر هغه وخته به موږ خپل دریځ او مذاکراتو ته دوام ورکوو.


اشتراک گذاری