سخن رئیس‌جمهور
صنعتکاران، دولت و جامعه را مثلث نجیبه‌ی ثبات و رفاه افغانستان می‌دانیم. رکن عمده این مثلث، صنعتکاران افغانستان است؛ چون مملکتی که تولیدکننده نباشد، مملکت نیست. صنعتکار ما، یک رکن اصلی پایگاه تمام دیدگاه‌های اقتصادی و پالیسی‌های اقتصادی ماست.

ارگ

تاریخچه ارگ

ارگ از سالیان متمادی به این سو محل سکونت پادشاهان و رؤسای جمهور افغانستان بوده است. هم‌اکنون نیز رئیس‌جمهور با خانواده‌اش در ارگ ریاست‌جمهوری زندگی می‌کند. دفتر کار رئیس‌جمهور و دفتر کار خانم اول نیز در همین قصرها موقعیت دارد و رئیس‌جمهور، امور کشور را از ارگ اداره می‌کند.

ریاست دفتر رئیس‌جمهور، شورای امنیت ملی و برخی دیگر از دفاتر مرتبط به ریاست جمهوری در ارگ موقعیت دارد. جلسات مهم حکومتی مانند کابینه، شوراهای عالی و کمیسیون‌های عالی در ارگ برگزار می‌شود. نشست‌های مشورتی و ملاقات‌های رئیس‌جمهور با بزرگان داخلی و خارجی و پذیرایی از مهمانان خارجی نیز در همین مکان صورت می‌گیرد. همچنین از مناسبت‌های مهم ملی در قصرهای ارگ بزرگداشت می‌شود و همایش‌ها و کنفرانس‌های ملی و بین‌المللی نیز در این مکان دایر می‌گردد.

در دوره حکومت وحدت ملی بیش از هر زمانی مراجعه به ارگ افزایش یافته و اقشار مختلف توانسته‌اند در این مکان با رئیس‌جمهور دیدار کنند.

ارگ ریاست‌جمهوری خاطرات جشن‌های ویژه استقلال، زنان، انتخاب پادشاهان، ازدواج اعضای خانواده شاهی، محافل مشاعره، سمینارهای علمی و تحلیف رؤسای جمهور را با خود دارد.

 

اعمار

ارگ ریاست جمهوری محل اقامت و اداره امور کشور از سوی رئیس‌جمهور است. ارگ در بخش مرکزی شهر کابل واقع شده است. اگر رو به شمال ایستاده و در جهت عقربه‌های ساعت بچرخیم، در چارسوی ارگ، ساحه وزیر محمد اکبر خان، چهارراهی آریانا، وزارت دفاع ملی، مرادخانی، ده‌افغانان، کتابخانه عامه، وزارت امور خارجه و قصر سپیدار را مشاهده می‌کنیم.

سنگ‌بنای عمارت کنونی ارگ، توسط امیر عبدالرحمان خان، در سال 1300 هجری قمری در محدوده دوصد جریب زمین گذاشته شد. در آن عصر، در این ساحه آبادی و بازاری وجود نداشت و در اطراف آن تا حدودی زمین‌های زراعتی و باغ‌ها به چشم می‌خورد. تصمیم عبدالرحمان خان برای اعمار ارگ به خاطر تثبیت محل بود و باش و حکمرانی پادشاه، پس از آن گرفته شد که طی تجاوز انگلیس، بالاحصار کابل که مرکز شاهی افغانستان بود، تخریب گردید.

سرپرستی عمومی امور بنا نهادن ارگ به شهزاده حبیب‌الله خان سپرده شده بود. اعمار ابتدایی ارگ نزدیک به سی سال را در برگرفت. ساخت و ساز ارگ در زمامداری امیر حبیب‌الله و به‌ویژه غازی امان‌الله نیز ادامه داشته است. «کوتی باغچه» اولین عمارتی است که در قلعه ارگ در سال ۱۳۰۴ ه‌.ق بنا شد. پس از آن، قصرهای حرمسرا، سمت شب‌جمعه یا نمبر ده، گلخانه، دلکشا، سلام‌خانه، نمبر یک، نمبر دو، چهارچنار، سنگی، ستوری و زین‌العمارت، و ساختمان‌های دفتر پادشاه، حرمسرای برای اعضای خانواده و همسران پادشاه، خزانه شاهی، زندان شاهی، انبار اسلحه، اقامتگاه محافظان، الحاقیه، اداری، آرشیف، اتاق‌های کارکنان، آشپزخانه و انبار مواد غذایی، یکی پس از دیگری اعمار شدند.

یک کتابخانه بزرگ ملی نیز در دوران زمامداری غازی امان‌الله خان ساخته شد که در عصر خود بی‌نظیر بود. غازی امان‌الله خان به ظواهر و زیباسازی قصرهای ارگ توجه کرد و در این دوره در قصرها فرش هموار گردید و تصاویر هنری و تاریخی به دیوار‌هایش آویخته شد. همچنین نهال‌ها و گل‌بته‌ها جهت سرسبزی ارگ غرس شد و برق ارگ از جبل‌السراج تأمین شد.

چند برج در محوطه ارگ به زیبایی‌های آن افزوده است. مشهورترین آنها برج بیرق، برج ساعت، برج یادبود 26 شهید جنگ دوم با انگلیس و چهار برج ارگ می‌باشد.

باید یادآور شد که با گذشت زمان، برخی ساختمان‌ها و قصرها از بدنه ارگ جدا شده‌اند و حدود جغرافیایی ارگ نیز تغییراتی را در خود دید. از جمله اینکه در قصر ناک‌باغ، آرشیف ملی جای گرفته و قصر زین‌العمارت بعدها مقر صدارت عظمی شد و به آن مسما گردید. هم‌اکنون بیش از 20 قصر و ساختمان در ساحه کنونی ارگ موجود است که شمار اتاق‌های آن از 280 پیشی می‌گیرد.

 

سبک معماری ارگ

بیش‌تر قصرها و عمارت‌های ارگ به سبک معماری آسیای میانه ساخته شده است و در شماری از ساختمان‌ها سبک معماری هند بریتانوی نیز به چشم می‌خورد. البته بسیاری از ساختمان‌های ارگ ایده‌های امیر عبدالرحمان خان را نیز در خود دارد.

بازسازی

در اغتشاشات و جنگ‌های پس از سلطنت امان‌الله خان، خسارات شدیدی به ارگ وارد شد، طوری که حتی برخی از ساختمان‌ها آتش گرفت و شماری هم ویران گردید. در این دوره برخی از لوازم قصرها مفقود شدند و شماری از آثار هنری و تاریخی صدمه دید. اغتشاشات، زیبایی و شکوه ارگ را در هم شکست؛ اما با شروع دوره پادشاهی محمد ظاهر شاه، ارگ دوره تازه‌ای را  آغاز کرد. در این عصر، به بازسازی ارگ توجه شد و شکوه آن بازگشت. کتابخانه‌ای نیز برای ارگ ساخته شد و غرس گل‌های رنگارنگ و نهال‌ها به زیبایی ارگ افزود. در قسمت شمالی ارگ، ساختمانی اعمار شد که چایدارباشی، آبدارباشی، جای‌نمازباشی، معتمد عمومی و سایر مستخدمان دربار در آن می‌زیستند و تحویلخانه نیز در آن قرار داشت.

در دوره ریاست‌جمهوری محمد داوود خان، در قصر دلکشا اتاق‌هایی ساخته شد که اعضای خانواده رئیس‌جمهور و برادرش نعیم خان در آنها زندگی می‌کردند. در این دوره بخش‌هایی از ارگ ترمیم و شماری نیز رنگ شد؛ اما تغییرات زیادی در آن رونما نگردید.

در کودتای ثور 1357 بخش‌هایی از ارگ بمباران شد و برج ساعت و برخی از قصرهای ارگ در همین عصر آسیب دید. در دوره حکومت نورمحمد تره‌کی، خسارات ناشی از کودتا، از جمله برج ساعت، مرمت گردید و کار ساختمان قصر نمبر دو آغاز شد. در زمان حکومت حفیظ‌الله امین کار چشمگیری صورت نگرفت؛ تنها خساراتی که طی درگیری سنبله ۱۳۵۸ رخ داده بود، بازسازی شد و دفتر کار امین به تپه تاج بیک دارالامان انتقال یافت. پس از وی، داکتر نجیب‌الله نیز بیشتر امور کشوری را در اداره امور انجام می‌داد و تنها دیدارهای دیپلوماتیک در قصر گلخانه ارگ انجام می‌شد.

در اثر درگیری‌های ثور سال 1371 و پس از آن، به قسمت‌هایی از ساختمان‌های ارگ از جمله قصر حرمسرا صدمه وارد شد و کتابخانه ارگ ویران گردید. در زمان تسلط طالبان نیز برخی از تصاویر ذی‌روح ارگ از بین رفت. تصاویر پرندگان در فرش زیبایی که در بالای زینه‌ی حرمسرای نصب بود به رنگ آغشته شد و دو مجسمه مرمرین شیر شکست.

با ختم دوره طالبان، ارگ، قلعه‌ای بی‌روح بود که هیچ نشانه‌ای از حکومتداری در آن دیده نمی‌شد. اما پس از سال ۲۰۰۱ تا کنون، دوره‌ی بازسازی و دمیدن روح تازه به ارگ بوده است. چهار برج ارگ بر اساس نقشه قبلی دوباره اعمار شد. قصر دلکشا، ساحات جنوبی و شمالی قصر سلام‌خانه، قصر سنگی و ساختمان‌های جنوبی و شمالی دروازه بیرق بازسازی شد و کوتی‌باغچه با میناتوری به همان شکل اولی، زیبایی خاص خود را بازیافت. در کنار بازسازی قصرها، قصر چهارچنار در نزدیکی دیوار جنوبی قلعه ارگ و ساختمان جدیدی برای امور اداری در حد فاصل دروازه شرقی و دروازه مخابره ارگ، بر اساس معیار‌های جهانی بنا شد. در سمت شمالی دروازه عمومی ارگ تعمیر زردرنگ دومنزله‌ای وجود داشت که حالا در همان جا عمارت جدیدی بنا شده است. میدان تشریفات نیز بر اساس معیار‌های جهانی اعمار و همچنین یک آشپزخانه عصری و جدید ساخته شد.

همچنین دیوار‌های تخریب‌شده قلعه ارگ بازسازی و دیوار احاطوی ساحه ارگ نیز ساخته شد. دروازه عمومی ارگ و اطراف آن، نیز بازسازی شد.

با روی کار شدن حکومت وحدت ملی، روند بازسازی ارگ و اعمار ساختمان‌های جدید ادامه یافت. از جمله کار ساخت تعمیر آرشیف در سال ۱۳۹۶ تکمیل و اسناد آرشیف ارگ به این ساختمان منتقل شد. رئیس‌جمهور محمد اشرف غنی این تعمیر را در سرطان سال ۱۳۹۷ افتتاح نمود.

در این دوره همچنین برخی سرک‌ها، دیوارهای احاطوی، دروازه‌ها، ساحات سبز، مسجد قصر دلکشا، طعام‌خانه کارمندان و... اعمار و یا بازسازی شد. برای زیباسازی ساحه ارگ، به ویژه بزرگداشت باشکوه از مناسبت‌های ملی و پذیرایی از مهمانان، پایه‌های بیرق جدید در میدان تشریفات، مسیر چهارراهی آریانا الی دروازه ورودی ارگ، مقابل قصر سلام‌خانه، محوطه قصر چهارچنار و دفتر خانم اول نصب شدند.


اشتراک گذاری