د جمهور رئیس خبرې
د افغان دولت، اقتصادي قشر او خلکو هدف وصل دی؛ موږ د وصل خلک یوو، نه د فصل. موږ جدایي نه غواړو، موږ انزوا نه غواړو، موږ اړیکې او همکاري غواړو. د لاجورد لارې پرانیسته د سویلي آسیا پر وړاندې د افغانستان د لارو د تړلو په معنی نه ده. لاجورد لار په دویم ګام کې سویلي آسیا له مرکزي آسیا، قفقاز او اروپا سره نښلوي.

د بروکسل، سعودي عربستان ناستې او د هېواد د روان وضعیت په تړاو د جمهوررئیس محمد اشرف غني مطبوعاتي کنفرانس

۲۴ چنګاښ ۱۳۹۷

 ۲۴ چنګاښ ۱۳۹۷ | ۱۵ جولای ۲۰۱۸ | چهارچنار ماڼۍ

خلاصه:

لومړی د پنجشیر د طبیعي پېښې د رامنځته کېدو له امله غمشریکي کوم. د وضعیت د ارزونې او د مرستو د وېش لپاره مسؤولین دې ولایت ته استول شوي او ورته مې لازمې لارښوونې کړې دي. اقلیمي تغییرات په یوه جدي ګواښ او د سېلابونو مدیریت په یوې عاجلې ملي مسئلې بدله شوې ده او د هغو لپاره مو لازم اقدامات ترسره کړي دي.

د افغانستان لپاره د ناټو سرمشریزې وروستی کنفرانس، یو لوی بریالیتوب و، دا ځکه چې په هغه کې تر ۲۰۲۴ کال پورې د هېواد د امنیتي او دفاعي ځواکونو د ملاتړ، تجهیز، روزنې او تمویل ژمنه وشوه. په لومړي ځل، نړیوالې ټولنې افغانستان ته د فساد په تړاو توصیه ونه کړه او د اصلاحاتو د دوام او د فساد ضد مبارزې د پراختیا غوښتونکي شول. د سولې لپاره یې بشپړه اجماع او د هېواد امنیتي او دفاعي ځواکونو ته یې ځانګړی احترام درلود. د ناټو غړو د حکومت د سولې له پلان او د اوربند له نوښت ملاتړ وکړ. هغوی د سیمې له هېوادونو وغوښتل، چې د افغانستان په سوله کې مثبت رول ولوبوي. زموږ د ځواکونو غښتلتیا د جګړې په وضعیت کې مثبت تغییرات راوړي او د سولې په خبرو اترو کې زموږ موقف قوي کوي. په دوه اړخیزه لیدنو کې له ترهګرۍ سره د ګډې مبارزې لپاره ژمنتیاوې موجودې وې او د اروپایي ټولنې له رهبرانو څخه مې وغوښتل، چې د ټاکنو په پروسې د څار لپاره ناظرین راواستوي.

له ځانګړو ځواکونو او کومانډو زموږ ملاتړ د قانون حاکمیت ته د هغوی د ژمنتیا له امله دی. په دې برخه کې، راتلونکې ته به زموږ میراث، د دولت له لوري د مشروع قوې استعمال او انحصار وي. د هېواد له نافذه قوانینو او اصولو سره په ټکر کې هر ډول چلند په هېڅ ډول د منلو وړ نه دی او د فاریاب د نیول شویو او همدا راز په پکتیا او ننګرهار کې ملکي خلکو ته د اوښتو تلفاتو په تړاو د خپرو شویو تصاویرونو د جدي پلټنې لارښوونه مې کړې ده. د یو څو کسانو اعمال باید په هېڅ صورت د امنیتي ځواکونو په مسلکي‌والي او ملي‌والي شک راپورته نه کړي. امنیتي او دفاعي بنسټونو ته مې لارښوونه کړې، چې ټول مقررات، طرزالعملونه، قواعد او اصول وارزي او بیاکتنه یې وکړي، څو د دغه ډول کړنو د تکرار مخه ونیول شي. د فاریاب، ارزګان، فراه او... ولایتونو عملیات د خلکو د غوښتنو پر اساس دي. له غیر مسؤولو وسله والو سره چلند یو ملي بحث او د ټولو خلکو غوښتنه ده. عدلي او قضایي دستګاه د خپلې بې طرفۍ په ساتلو د هېواد د نافذه قوانینو په چوکاټ کې د مسؤولیت منلو پر اساس قضیو ته رسېدنه کوي او د خلکو بشپړ ملاتړ له ځان سره لري.

د افغانستان د سولې لپاره د اسلامي کنفرانس سازمان، سعودي عربستان او اسلامي علماوو له لوري د کنفرانس جوړېدو له امله مننه کوم. دې کنفرانس په افغانستان کې له روانې جګړې دیني مشروعیت واخیست او طالبان له ټولې اسلامي نړۍ سره مواجه دي. نور ددې وخت را رسېدلی، چې طالبان په متفق غږ د اسلامي علماوو غوښتنې ته لبیک ووایي او د سولې مذاکرات پیل کړي.

 بشپړ متن:

بسم الله الرحمن الرحیم.

هموطنان عزیز و خبرنگاران گرامی، السلام علیکم و رحمت‌الله و برکاته! در نخست به خاطر حادثه المناک طبیعی که در ولایت پنجشیر رخ داد و منجر به شهادت و بی‌خانمان‌شدن شماری از هموطنان ما شد، اظهار تأثر و غمشریکی می‌کنم و به تمام مردم افغانستان به خصوص مردم شریف پنجشیر تسلیت عرض می‌دارم. برای رسیدگی به قربانیان این حادثه به ارگان‌های مربوط هدایات لازم داده شده است که از تمام امکانات برای آسیب‌دیدگان کمک صورت بگیرد. وزیر صاحب داخله و تعدادی از مسؤولین ملکی و نظامی به منظور توزیع کمک و بررسی وضعیت به ولایت پنجشیر فرستاده شده است. همچنین روز گذشته با والی صاحب پنجشیر و همکاران‌شان، وزیر دولت در امور حوادث و مسؤولین ادارات مربوط جلسه داشتم. به وزارت‌ها و ادارات مربوط جهت اقدامات عاجل، وسط‌مدت و درازمدت هدایات لازم داده‌ام.

تغییر اقلیم بدبختانه به یک تهدید جدی مبدل شده است، به منظور بررسی‌ها و مطالعات تخنیکی، کمیته مشترک پوهنتون‌ها و وزارت‌های مربوط ایجاد شده است تا به صورت همه‌جانبه به موضوع بپردازند. سیلاب‌های اخیر در شمال و نقاط دیگر کشور و این حادثه غم‌انگیز نمایانگر این است که مدیریت سیلاب‌ها به یک مسأله عاجل ملی مبدل شده است و به خاطر مدیریت آن اقدامات لازم گرفته می‌شود.

هموطنان عزیز!

اول‌تر از همه به خاطر کنفرانس سران کشورهای ناتو که برای افغانستان یک دستاورد بزرگ به حساب می‌رود، به ملت قهرمان افغانستان تبریک می‌گویم. این کنفرانس به تمام ملت و خصوصاً به نیروهای امنیتی و دفاعی کشور یک موفقیت بزرگ بود. از رئیس‌جمهور ترامپ تا آخرین سخنران این کنفرانس، از نیروهای امنیتی و دفاعی کشور قدردانی کردند، و قربانی‌های آنها را قابل قدر دانستند، و به خاطر حمایت، تجهیز، آموزش و تمویل نیروهای امنیتی و دفاعی کشور تا سال ۲۰۲۴ تعهد کردند و از برنامه‌های اصلاحات و مبارزه با فساد اداری افغانستان استقبال نموده‌اند. برای اولین بار، جامعه جهانی برای حکومت افغانستان در مورد فساد توصیه نمی‌کرد، بلکه خواهان گسترش و تداوم اصلاحات و مبارزه با فساد شدند؛ که به دست آوردن این نوع تعهد تا دو سال قبل غیرقابل تصور بود. این همه، نتیجه‌ی اصلاحات و اقدامات ما در بخش ظرفیت‌سازی و اصلاحات در نیروهای امنیتی و دفاعی کشور و قربانی‌های تمام سربازان، بریدملان،افسران و جنرالان و مسؤولین عالی‌رتبه قوای امنیتی و دفاعی ما است.

در سخنرانی و اظهارات تمام سخنرانان این کنفرانس دیدگاه مثبت در قبال افغانستان موجود بود و اجماع کامل سیاسی برای صلح و احترام خاص به نیروهای امنیتی و دفاعی کشور وجود داشت.

ما په بروکسل کې د ناټو د غړو هېوادونو په کنفرانس کې د افغانستان د خلکو او دولت په استازیتوب اشتراک وکړ او په دغه کنفرانس کې مې د ناټو مشرانو ته د افغانستان د اوسني امنیتي وضعیت، تهدیدونو او فرصتونو په اړه وینا وکړه.

د ناټو سازمان ټولو غړو هېوادونو د افغانستان حکومت د سولې له پلان او د اوربند له ابتکار څخه ملاتړ اعلان کړ او د ملي وحدت حکومت دا اقدام یې وستایه.

دوی تعهد وکړ، چې پس له دې به په افغانستان کې زیات تمرکز په اولویتونو او نیمګړتیاوو کوي، تر څو ددې مرستو مؤثریت زیات شي او زموږ امنیتي او دفاعي ځواکونو لپاره بهتره نتایج ولري.

د ناټو سازمان د سیمو په هېوادونو غږ وکړ، چې د افغانستان د سولې په برخه کې مثبت نقش ولوبوي او د افغانستان حکومت سره د سولې په کامیابولو کې همکاري وکړي.

اهمیت تعهدات ناتو در این است که این سازمان با استفاده از کمک‌های نظامی‌شان، نیروهای امنیتی و دفاعی ما را بیش‌تر از پیش تجهیز و تمویل می‌نمایند و قوای مسلح ما از تعلیمات مسلکی جدید بهره‌مند می‌گردند. حکومت افغانستان به منظور دستیابی به خودکفایی سهم خود را با مدیریت عواید ملی در تمویل نهاد‌های ملی به خصوص در مورد نیروهای امنیتی و دفاعی، انجام می‌دهد.

نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان ان‌شاءالله به یک نیروی قدرتمند مبدل خواهد شد که در این صورت نه‌تنها تغییرات مثبت در وضعیت جنگی رونما می‌شود، بلکه تأثیر مستقیم بر گفت‌وگوهای صلح نیز دارد. ما به هر اندازه‌ای که متکی به خود شویم و قوای مسلح ما توانمند شوند، به همان اندازه حرف‌های خود را در مذاکرات صلح با طالبان از موقف قوی مطرح کرده می‌توانیم.

در این سفر دوروزه به بروکسل با تعدادی از رهبران کشورهای اشتراک‌کننده ملاقات‌های دوجانبه داشتم. آنان به صورت همه‌جانبه از پروسه صلح افغانستان حمایت کردند و تعهد سپردند که به خاطر مبارزه مشترک علیه تهدیدات مشترک در کنار افغان‌ها ایستاده شوند.

در ملاقات‌های جداگانه با دونالد تاسک رئیس شورای اروپایی و فدریکا موگرینی مسؤول روابط خارجی اتحادیه اروپا به آنان خاطرنشان ساختم که برگزاری انتخابات آینده ولسی جرگه و شورای ولسوالی‌ها و بعداً ریاست جمهوری حتمی می‌باشد و از آنان به منظور نظارت در پروسه انتخابات خواستار اعزام ناظرین شدم.

در رابطه به عملیات‌های اخیر نیروهای امنیتی و دفاعی:

حمایت من از قوای خاص و کماندو به خاطر تعهد آنها برای حاکمیت قانون بوده و می‌باشد. هدف من این است، میراثی را می‌خواهم در این عرصه بر جا بگذارم که در آن انحصار و استعمال مشروع قوه با دولت باشد و تنها بر اساس قانون به حیث یک دولت عادل از قوه استفاده شود.

برای من به حیث سرقوماندان اعلای قوای مسلح کشور هر نوع رفتار نیروهای امنیتی و دفاعی کشور که در مغایرت با اصول و قوانین نافذه کشور باشد، به هیچ وجه قابل قبول نمی‌باشد.

من در رابطه به تصاویر نشرشده از بازداشت‌شدگان در ولایت فاریاب و نیز وارد شدن تلفات به افراد ملکی طی عملیات نظامی در ولایات پکتیا و ننگرهار، به ارگان‌های مربوط هدایت داده‌ام تا تحقیقات جدی و همه‌جانبه را در این زمینه به زودترین فرصت ممکن انجام دهند و گزارش و پیشنهادات‌شان را به سرقوماندانی اعلا ارائه نمایند.

در جریان عملیات‌های نظامی تلف‌شدن یک فرد ملکی و رفتار خشونت‌آمیز با هیچ بازداشت‌شده‌ای برای من قابل قبول نیست و به نیروهای امنیتی و دفاعی بار دیگر هدایت داده‌ام که در عملیات‌های نظامی‌شان از دقت بیش‌تر کار گیرند.

تمام نیروهای امنیتی و دفاعی کشور در برابر قانون مسؤولیت دارند و به مردم پاسخگو می‌باشند، و لازم است تا مطابق به احکام و ارزش‌های دین مبین اسلام، قوانین نافذه کشور، ارزش‌های حقوق بشری و موازین انسانی، رفتار کنند.

قوای مسلح افغانستان از سرمایه‌های بزرگ کشور و مردم ما محسوب می‌شوند که با فداکاری و قهرمانی‌های‌شان اعتماد مردم و جامعه جهانی را به دست آورده‌اند و نیاز است تا این اعتماد بیش‌تر از پیش تقویت گردد.

اعمال چند نفر، تصویر بزرگ را نباید خدشه‌دار بسازد و این اعمال باید به هیچ وجه روی مسلکی‌بودن و ملی‌بودن نیروهای امنیتی شک ایجاد نکنند.

ما اگر در هر نوع شرایط جنگی قرار داشته باشیم، رعایت نظم و دسپلین عسکری لازم و حتمی می‌باشد، مسؤولیت‌پذیری باید به فرهنگ مبدل شود، هر کدام ما مسؤول هستیم و به شما اطمینان می‌دهم که با متخلفین طبق قانون برخورد خواهد شد. به نهاد‌های امنیتی و دفاعی هدایت داده‌ام تا تمام مقررات، طرزالعمل‌ها، قواعد و اصول را بررسی و باز‌نویسی نمایند تا به تکرار چنین اعمال خاتمه داده شود.

اجماع کامل ملی برای آوردن ثبات، تحکیم نظام و تطبیق قانون موجود است. افراد مسلح غیرمسؤول در سراسر کشور به یک معضله بدل شده‌اند، عملیات فاریاب، ارزگان، فراه و سایر عملیات‌ها بر اساس خواست مردم بوده و مردم تقاضای حاکمیت قانون را دارند. اگر قوای امنیتی ما ممثل حاکمیت قانون نباشند، صلح با چالش روبه‌رو خواهد شد. برای صلح نیروی مسلکی، ملی و بی‌طرف امنیتی که قابل اعتماد همه باشد، نیاز است. برخورد با افراد مسلح غیرمسؤول یک بحث ملی و خواست عموم مردم است، تا در مورد افراد و گروه‌های غیرمسؤول اقدامات لازم صورت گیرد. تمام اقدامات حکومت افغانستان براساس خواست مردم و در مطابقت به قوانین نافذه کشور و به حیث یک حکومت پاسخگو به مردم صورت گرفته است.

بالای دستگاه عدلی و قضایی کشور به حیث یک قوه مستقل اعتماد کامل دارم، از اقدامات‌شان حمایت می‌کنم، آنها با حفظ بی‌طرفی خویش در چارچوب قوانین نافذه کشور به قضایا، بر اساس اصل مسؤولیت‌پذیری رسیدگی می‌کنند و از حمایت کامل برخوردارند.

په سعودي عربستان کې د دیني علماوو د کنفرانس په هکله:

زه د اسلامي کنفرانس سازمان، د سعودي عربستان له شاهي دولت او په خاصه توګه د سعودي پاچا خادم الحرمين الشريفين، د سعودي ولیعهد محمد بن سلمان او د اسلامي کنفرانس سازمان له سکرترجنرال څخه مننه کوم، چې د افغانستان د سولې په هکله یې د اسلامي نړۍ د دیني عالمانو د کنفرانس مېزباني وکړه.

زه د اسلامي نړۍ له دیني علماوو څخه مننه کوم، چې د افغانستان د جنګ او انسان وژنې په اړه یې خپل دیني او اسلامي رسالت ترسره کړ او زموږ په خاوره کې یې روانه جګړه فتنه وبلله او په افغانستان کې یې د سولې په حمایت خپل غږ پورته کړ.

دا د افغانستان د دیني علماوو غږ دی، په اندونیزیا کې د دیني علماوو غږ دی، د خادم الحرمین الشریفین غږ دی او دا د ټولو افغانانو او د افغانستان د حکومت غږ دی. دغو دیني علماوو په خپل اسلامي رسالت سره د روانې جګړې دیني مشروعیت په مکمل ډول واخیست، اوس ددې جنګ د دوام لپاره طالبانو سره هېڅ دلیل نه دی پاتې، ځکه اوس طالبان له ټولې اسلامي نړۍ سره مواجه دي او د ټولې اسلامي نړۍ له علماوو سره مواجه دي.

اروبند ثابته کړه، چې طالبان له جګړې ستړي شوي دي او زموږ عظیم ولس سوله غواړي. اوس ددې وخت دی چې د اسلامي علماوو متفق غږ او غوښتنې ته لبیک ووایو او په جدي توګه د سولې مذاکرات پیل کړو.

مننه!

 پوښتنې او ځوابونه:

نصرت پارسا، خبرنگار رادیو آزادی: جناب رئیس‌جمهور صاحب، من نصرت پارسا هستم از رادیو آزادی. شما در مورد انتخابات صحبت کردید. من درباره انتخابات می‌خواستم سؤالم را در کمتر از یک دقیقه مطرح کنم، شما گفتید که انتخابات ریاست جمهوری حتمی برگزار می‌شود. آیا اراده وجود دارد که در انتخابات آینده از حکومت توافقی سیاسی جلوگیری شود و حکومت بر اساس قانون اساسی شکل بگیرد؟ اگر ساده‌تر بگویم چه قدر اطمینان وجود دارد که از تکرار یک قدرت موازی مثل ریاست اجرائیه جلوگیری شود؟

څاروان، د امریکا غږ خبریال: زما پوښتنه ستاسو د لومړي مرستیال د راستنېدو په تړاو ده. داسې اوازې دي یا خبرونه دي، چې ګواکې مذاکرات روان دي، چې دی بېرته ژر راستون شي. ستاسو ځواب څه دی؟

ذبیح‌الله دوراندیش، خبرنگار تلویزیون خورشید: آقای رئیس‌جمهور شما چندی پیش سفری به ولایت لغمان داشتید، خانواده‌ای از لغمان ادعا دارد که دخترشان از اثر تیزرفتاری موترهای نگهبانان شخص رئیس‌جمهور، که شما بودید، جام شهادت نوشیده. شما که بارها سخن از مبارزه برای عدالت، مبارزه در برابر کسانی که نقض قانون را انجام می‌دهند، سخن زده‌اید، آیا این موضوع را پیگیری کرده‌اید؟ آیا عاملین این قضیه را بازداشت کرده‌اید؟

علی اصغری، خبرنگار آریانانیوز: انتخابات ریاست جمهوری به تعقیب انتخابات مجلس نمایندگان پیش رو، قرار است راه‌اندازی شود. آیا شما در این انتخابات اشتراک می‌کنید یا خیر؟ و اگر می‌کنید بخش اعظم متحدین‌تان را در حال حاضر ظاهراً از دست داده‌اید و با کدام تیکت شما به انتخابات می‌روید؟

رئیس‌جمهور غنی: بسم الله الرحمن الرحیم. متحدین من ملت افغانستان است؛ سه قشر عظیم افغانستان جوانان، زنان و فقرا. هدف من قدرت نبوده؛ خدمت بود و هدف من خدمت خواهد بود. ائتلاف‌هایی که ضروری است انجام خواهد شد؛ ائتلاف‌های دیگری که صورت می‌گیرد، حق مسلم مردم است که ائتلاف‌های خود را انجام بدهند. انتخابات باید سر انتخاب بدیل‌های واضح و مشخص باشد. آیا می‌خواهیم بحران‌های چهل‌ساله را ختم کنیم یا می‌خواهیم بحران‌های چهل‌ساله را عمیق‌تر بسازیم؟ این انتخاب مردم افغانستان است! با وضاحت مردم باید سر این فیصله کنند. انتخابات را یک قشر تعیین کرده نمی‌تواند، اکثریت قاطع مردم افغانستان نتایج انتخابات را تعیین می‌کند. آیا هنوز هم نسل من آینده افغانستان را رقم بزند [با اشاره به مقامات جوان حاضر:] یا این نسل؟ این انتخاب واضح‌تان است. ۴۹ فیصد کابینه‌تان، از چهل، عمرش پایین است. می‌خواهید که عمر کابینه‌تان پس به اوسط ۶۵ برسد؟ یک انتخاب کنید که وضاحت داشته باشد.

نکته اساسی انتخابات شفافیت آن است. از این جهت هم سر جامعه مدنی، هم سر جامعه مدنی بین‌المللی من صدا می‌کنم که بهترین امکان نظارت را سر انتخابات فراهم کنند و هر نوع ضرورتی که برای ایجاد فضای بهتر شفافیت وجود داشته باشد، من در خدمت‌تان هستم.

انتخابات نتایج شکل آینده سیاست افغانستان را تعیین خواهد کرد. این پیش از وقت است که در این مورد ما بحث‌های طویل داشته باشیم. نکته بنیادی این است که در انتخاب حتماً کاندیداهای عمده‌ای که بروز می‌کنند، طرح‌های خود را به ملت ارائه می‌کنند و مردم سر اینها قضاوت خواهد کرد. امید من این است که بر هر کس ملت رأی می‌دهد، یک رأی قاطع بدهد که برنامه واضح و قابل پاسخدهی ایجاد شود.

[خطاب به خبرنگار خورشید:] سؤال جناب شما، مطلق به جای است. تحقیقات دوام دارد، هر اشتباه عمدی یا غیرعمدی که صورت گرفته باشد، تحقیقات می‌شود و حق به حقدار می‌رسد. من اول به آن خانواده تسلیت می‌دهم؛ چون من به نشست ناتو رفته بودم. پروگرام من این است که همراه آن خانواده شخصاً می‌بینم؛ تمام مسایل‌شان را می‌شنوم و تعهد واضح من است که هر اشتباهی که شده باشد، پاسخگو خواهیم بود. جان یک طفل، جان یک جهان است و عزت یک خانواده افغان از همه چیز بیش‌تر است. ضرورت رفتن من به ولایت‌ها از خاطر این است که مردم افغانستان واضح بفهمند که رئیس‌جمهور افغانستان را به ترس وادار کرده نمی‌توانند که بین مردم خود نرو. دلیلی که من به ننگرهار و لغمان، خاصتاً، رفتم؛ از خاطر این بود که زیادترین تهدیدات امنیتی را امنیت ملی آورد و در همان صبح هم گفتند که نرو. این وضعیت برای ما قابل قبول نیست. بعد از خداوند(ج) ما مالک و مسؤول این خاک هستیم و خطر را قبول می‌کنیم؛ اما هیچ نوع ضرر به یک طفل بدون جبران و پاسخ نمی‌ماند.

د جنرال صیب دوستم موضوع غور لاندې ده او احتمال د راتګ یې کافي ډېر دی. لویې څارنوالۍ سره واضح خبرې شوې دي، ځکه موضوع حقوقي جنبه لري او نور مواد به انشاء الله و تعالی ژر تر ژره له تاسو سره شریک شي.

خالده رشید، خبرنگار تلویزیون زن: آقای رئیس‌جمهور سؤالم را با طرح موردی از صلح بیان می‌کنم. شما در نشست بروکسل حضور یافتید و در مورد گفت‌وگوهای صلح بحث و مذاکره شد. چندین بار ما شاهد نشست‌های مختلف روی روند صلح بودیم که هر کدام باید نویدی برای صلح می‌بود، همچنین شما از آتش‌بس سخن گفتید. چه «تضمینی» وجود دارد که پس از نشست بروکسل، صلح معنی‌دار و واقعی به وجود بیاید؟

مجیب احساس، د کابل نیوز خبریال: زما پوښتنه د ټاکنو په تړاو ده. تېره ورځ یو شمېر سیاسي ګوندونو له حکومت څخه غوښتنه وکړه، چې د ثبت نام اوسنۍ پروسه ستونزې لري او حتا په ډېرو مواردو کې دوی خپل وړاندیزونه درلودل. دوی ویل تر هغو چې دغه پروسه بایومیټریک نه شي دوی په ټاکنو کې ګډون نه کوي. اول فکر کوئ امکان شته، چې دغه پروسه له سره پیل شي او د دوی غوښتنې په پام کې ونیول شي، ځکه دوی ګواښ کوي چې دغه پروسه به له یوې مخې تحریم کړي او د ولسمشریزو ټاکنو په تړاو هم داسې ویل کېږي، چې وضعیت ښه نه دی او احتمال ددې شته دی، چې حکومت په یوه ډول سره راتلونکې کې د ولسمشریزو ټاکنو لپاره د یوې جرګې له لارې هڅه وکړي، چې د واک د غځولو پرېکړه وکړي. آیا داسې څه شته کنه؟

جمهور رئیس: مننه له دې، چې زه مو له دې خبر کړم چې د جرګې خبري کېږي. [خندا] د افغانستان اساسي قانون سل فیصده تطبیقېږي. نه جرګه غوښتل کېږي او نه بل حرکت! اساسي قانون واضح، مشخص او مبرهم دی! یوازې د افغانستان ولس فیصله کوي او له ۸٫۶ میلیونو ډېرو خلکو ثبت نام کړی. نور څه غواړئ؟! ملګرو ملتونو وویل، چې ۴٫۲ میلیونه کافي دي. دوه چنده د افغانستان د ولس راغلي دي. [= دوه چنده خلکو نوملیکنه کړې]

دا سیاسیون څوک دي، چې د افغان ولس په استازیتوب غږېږي؟ چا انتخاب کړي دي؟ څو فیصده رایې یې ګټلې دي؟ څه وخت ولس دوی ته اختیار ورکړی، چې د ولس استازیتوب وکړي؟ زه د افغانستان د ولس ولسمشر یم! د افغانستان د ولس په رایه باندې دلته ناست یم! نه مې زور درلود او نه مې زر. د مغزو له برکته دلته راغلی یم!

راشئ، د انتخاباتو په میدان کې داخل شئ. کومه ازادي یې بنده شوې ده، د چا مخه نیول شې؟ میلیارد کنځلې کوي. د دوی طرحه کومه ده؟ څلوېښت فیصده چارې د دوی په لاس کې وې، څه یې وکړل؟ ددې څلوېښت کالو ځواب دې ورکړي. که غواړئ چې بحث ته راشو نو راشئ، چې واضح بحث ته راشو. یو ملي بحث په دې نه کېږي، چې زه حوصله لرم او حوصله په دې معنی ده، چې زه ډار لرم. که د وزارت مالیې په موقف کې وای، بحث به مو لیدلی وای، ځکه د ولسمشرۍ په موقف کې مجبوره یئ چې حوصله ولرئ. اما معنی ددې نه لري، چې هر څوک راشي او ووایي چې ددې وطن واک لري. واک د وطن چا ورکړی او په کوم اساس؟ د فاجعې ځواب راکوي؟ ددې بحران ځواب راکوي یا یې نه راکوي؟

که تحریم کوي دوی څوک دي، چې تحریم کوي؟ او بله دا چې خبره یې له ما سره نه ده، خبره یې له ټاکنو خپلواک کمېسیون سره ده. ما یوه ورځ په کمېسیون کې مداخله کړې؟ ما یو ورځ د کمېسیون له یوه غړي سره لیدلي دي؟ دا د ولس کار دی، دا د مدني ټولنو کار دی. هر وارې باید فضا شنډه نه شي او مخصوصاً په ولسمشریزو انتخاباتو کې... بیا درته تکراوم، هېڅ بدیل بې د ولس د رایې نشته. موږ خپل ټول امنیتي او دفاعي قوت په کار اچوو، چې د ولسمشرۍ انتخابات په دقیقه توګه وشي او تاسو ولیدل چې ما اعلان وکړ، هر وخت چې د ټاکنو خپلواک کمېسیون د ټاکنو وخت ټاکي، زه یې په سر سترګو منم.

هره فیصله چې د افغانستان ستره محکمه یې وکړي، زه یې په سر سترګو منم. حاکمیت د قانون دا دی، او دلته واضح باید ولس بحث ته راشي او که خلک مسلح قواوې لري، ځان ته څنګه سیاسي احزاب وایي؟ ولس باید دا فیصله وکړي چې که سیاسي احزاب دي، سیاسي احزاب خو باید مسلح قوه ونه لري او د سیاسي احزابو ګډون ضرور دی. د افغانستان ټولنه سیاسي احزابو ته ضرورت لري، اما دوی باید دې شرایطو کې خپل مسؤولیت ومني.

د افغانستان تمویل یوازې زما کار دی؟ په څه حالت کې دا وطن ماته په میراث راغی؟ دنیا په تېښته کې وه او کنه؟ خزانه مو خالي وه او کنه؟ امنیتي قواوو لپاره مو کومه ژمنه وه او کنه؟! اوس فکر کوي چې دا ټول څه اتومات دي. شپږ کاله زموږ امنیتي او دفاعي قواوو تمویل اسانه خبره ده؟ اسلامي نړۍ ولې یو ورځ پخوا له مکې معظمې او مدینې منورې نه، د سولې لپاره غږ پورته نه کړ؟ دلته خو باید وګورو، چې څه کوو او چیرې ځو او یو عادلانه قضاوت باید موجود وي، چې موږ په واضح توګه ورسېږو او له یو بل سره وغږېږو.

کوم سیاسي ګوند ته، کوم سیاسي شخصیت ته، زما او د دولت له خوا د سر د وېښته په اندازه تاوان رسېدلی دی؟ د چا ازادي سلب شوې ده؟ کوم شخصت ته مو په سپکه کتلي دي؟ ټولو سره په دوامداره توګه مشوره کوو او که نه کوو؟ نو باید پوه چې مشورې یو اړخیزې نه دي. مسؤولیت باید په دواړو خواوو کې وي او زما غوښته ټولو محترمو احزابو نه او ټولو سیاسي جریانونو نه دا ده، چې اساسي قانون زموږ د بحرانو د حل کیلي ده. شفاف انتخابات موجب ددې کېږي چې ولس فیصله وکړي چې څوک ورنه استازیتوب کوي. هر څوک چې دغلته درېږي باید له ولس نه استازیتوب وکړي.

نورې لارې تجربه شوې او که نه شوې؟ دیکتاري مو تجربه کړه او نه کړه؟ د خاص اعضاوو انتصاب مو تجربه کړ او نه کړ؟! نتیجه یې څه وه؟ بحران! بحران پس له بحران! زموږ خبره او هدف دا دی، چې اوس باید بحرانونه حل کړو او ټول ولس باید دې کې شامل وي او له ټولو احزابو نه په احترامانه غوښتنه کوم چې د مشکلاتو د حل لپاره راشي. بایومیټریک په شپږو میاشتو کې امکان لري؟ غواړئ چې دا پارلمان تمدید کړئ؟ آیا ولس له دې پارلمان نه خوښ دی که نه دی؟ آیا غواړئ چې د ولسمشرۍ انتخابات شاته ولوېږي او سیاسي بحران راشي؟ او یا غواړئ چې په وخت او زمان خپل کارونه وکړو. دلته باید واضح قضاوت ولرو.

[خطاب به خبرنگار تلویزیون زن:] از سؤال شما نهایت تشکر! شما کلمه‌ی «تضمین» را به کار بردید. در سیاست کلمه‌ی تضمین معنای مشخص ندارد؛ سیاست راجع به کوشش هدفمند است، راجع به به دست آوردنِ ممکن است، نه راجع به تضمین! چی تغییر کرد؟ تعادل قوا برای آوردن صلح به صورت اساسی از دوام جنگ کرده، تغییر داده شده است.

نکته اول: اجماع بین‌المللی در قسمت صلح برای یک دهه وجود نداشت، یا زیادتر از یک دهه! امروز اجماع کامل بین‌المللی برای صلح وجود دارد، کنفرانس بروکسل ممثل این اجماع بین‌المللی است.

دوم: ابتکار صلح را حکومت وحدت ملی گرفته، ابتکار آتش‌بس را حکومت وحدت ملی گرفته. استقبال کامل از ابتکار ما بود. در گذشته یک ذهنیت بود که صلح را باید دیگران برای‌مان بیاورند! سر میز باید گذاشته شود و باز ما دعوت شویم، که در طعام سهم بگیریم. نکته‌ای که اساسی است اینکه ما باید صلح را بخواهیم و این ایجاب می‌کند که جامعه‌ی خود را به صورت اساسی بررسی کنیم و کمبودی‌های خود را به صورت اساسی ببینیم!

سه: سه سال پیش آیا اکثریت مبصرین به این فکر نبودند که قوای امنیتی و دفاعی افغانستان خدای نکرده پاشیده خواهد شد؟ و توان این را نخواهد داشت که بقای افغانستان را تأمین کند. ما از یک امتحان بسیار سخت خواهر گل برآمدیم! از یاد مردم رفته که از 130 هزار بیشتر، قوای بین‌المللی با در حدود ششصد هزار قراردادی ممدشان واقع بودند، و حالت مشابه (امروز) بود. در سه سال، قوای امنیتی و دفاعی افغانستان از حالتی که یک طفل دوازده‌ساله مسؤولیت خانواده را می‌گیرد، به یک جوان برومند مبدل شده است. اصلاحات قوای امنیتی و دفاعی ما موجب شده که امروز اعتماد واضح دنیا به این وجود دارد که قوای امنیتی و دفاعی ما قابلیت دارند، متلاشی نمی‌شوند، ظرفیت‌شان روزبه‌روز زیادتر می‌شود. قوای کوماندوی ما دوچند می‌شود؛ قوه هوایی ما سه‌چند می‌شود؛ ظرفیت دارند. مشکلات جدی را هم گفتیم. در سابق دیده بودید کدام جنرال از خاطر فساد اداری به بندی‌خانه برود؟ امروز چند تا (در بندی‌خانه) هستند؟ سیستم در حال جور شدن است، چرا سر قوای امنیتی و دفاعی اتکا می‌کنیم، از این خاطر که موقعیت صلحی را که می‌خواهیم باید از ضعف و زاری نباشد، (باید) از اجماع ملی باشد!

مسأله‌ی بنیادی این است که بعد از صلح امنیت افغانستان را کی نگاه می‌کند؟ این خوب که یک مسؤولیت ملی است، ولی بدون قوای امنیتی و دفاعی پاسخگو این کار را انجام داده می‌توانید؟ یا پس افغانستان را خدای‌نکرده به جزایر قدرت تقسیم می‌کنید؟ باید یک راه واضح و یک نقشه واضح داشته باشیم.

نکته دیگر اجماع منطقه‌یی است. کنفرانس تاشکند بهترین ممثل ایجاد اجماع منطقه‌یی بود. مگر در قسمت اجماع منطقه‌یی، با یک کشور روی کاغذ پیشرفت خوب داشتیم و در عمل منتظر اقدام هستیم، جمهوری اسلامی پاکستان! چون باید وضاحت داشته باشیم. اما اجماع منطقه‌یی در کنفرانس شانگهای به مؤثرترین وجه‌اش ایجاد شد. قدم سوم، اجماع جهان اسلامی است. آیا جنگ، این خشونت، کلمه مهم «فتنه» که استعمال شد، این انتحار و انفجار، بر اساس تعبیر‌های غلطی که در دین مبین ما اساس واضح ندارد، توجیه شده بود یا نشده بود؟! امروز در قدم اول اندونیزیا، بزرگ‌ترین کشور جهان اسلامی، اولین میزبان گفت‌وگوها بین علمای ما، علمای پاکستان و علمای اندونیزیا شد. در این چند روز با میزبانی خادم الحرمین الشریفین، جهان اسلام (جمع شدند)! حرف در چیست؟ جنگ تنها از راه جنگ و استعمال زور خاتمه نمی‌کند! جهات سیاسی آن، جهات فرهنگی آن و مخصوصاً جهات دینی آن، باید مورد توجه جدی قرار بگیرد.

نکته‌ای را برای‌تان می‌گویم و خدمت‌تان نتیجه‌گیری فعلی را می‌کنم. در این مرحله فیصدی امکان صلح به مراتب زیاد‌تر شده، اما درباره «تضمینی» که در پروسه سیاسی وجود داشته باشد، تا هدف را به دست نیاوردید این را ابراز کرده نمی‌توانید که کامیاب شدید! کوشش‌های دوامدار کار دارد. وضعیت ما چیست؟ در افغانستان به فضل خداوند سر ضرورت صلح اجماع کامل تمام اقشار، تمام اقوام، تمام نهادها وجود دارد. قیمت صلح هنوز معلوم نیست! قیمت صلح در چارچوب مذاکرات معلوم می‌شود و وقتی که سر قیمت صلح بیاییم، باید یک بحث ملی وجود داشته باشد. من به حیث رئیس‌جمهورتان این صلاحیت را دارم که اجماع ملت را به یک پروگرام صلح بدل کنم؛ اما تصویب موافقه‌ی صلح باز ضرورت مذاکره، ضرورت مشوره، و بالآخره اجماع را می‌خواهد. این یعنی به یک روز صلح نمی‌آید! چهل سال است؛ یک قسمت بحران‌ها، بیست و دو سال است؛ یک قسمت دیگرش، هجده سال است؛ یک قسمت دیگرش... ما باید وضاحت داشته باشیم که تمام این ابعاد را به وضاحت می‌بینیم، چون لازم و ملزوم یکدیگر هستند. چرا؟ جنگ افغانستان یک جهتش جنبه داخلی دارد، جنبه‌های دیگرش منطقه‌یی و بین‌المللی است. جهت داخلی را ما باید در مذاکرات بین‌الافغانی حل کنیم، جهات منطقه‌یی و بین‌المللی‌اش را باید با کار دوامدار! صلح در افغانستان و آوردن ثبات، شاید از پیچیده‌ترین مسایلی باشد که قرن بیست و یک به آن مصادف شده است. امید این است که با تدبیر، عقل و اتفاق، ما بتوانیم آرمان ملی تمام اطفال‌مان را که نفس کشیدن آزاد است، به زود‌ترین فرصت عملی کنیم.

تشکر!


شریکول