افغانستان سارنواللری‌نینگ "افغانستانده قانون حاکمیتی و عدالتنی تامینلش تامان" عنوانی آستیده اوتکزیلگن بیشینچی ییغینی یکونیده جمهور رئیس غنی‌نینگ سوزله‌گن نطقی

۱۱ عقرب ۱۳۹۶

بسم الله الرحمن الرحیم.

جناب لوی سارنوال صاحب، جناب سنگری [ستره محکمه عضوی]، جناب برمک صاحب [ایچکی ایشلر وزیرلیگی‌نینگ سرپرستی]، جناب بیک صاحب [محلی ارگانلر ایرکین اداره سی‌نینگ عمومی رئیسی]، برچه سارنوال صاحبلر، امنیه قومندانلری، آپه- سینگیللر و آغه- اینیلر و چیت ایلدن کیلگن مهمانلریمیز، السلام علیکم و رحمت الله و برکاته!

خوشحال خان مشهور شعریده شونده‌ی دییدی: عبادت د یو ځان دی/ عدالت د درست جهان دی.

سیز بوگون اوشبو مقدس توننی کییگنلرینگیز اوچون عدالت تمثیلچیسی سیزلر و خداوند (ج) آخرتده بو عدالت حقیده سیزدن سوره‌یدی.

مین بیرینچیده سیزلرنی خوش کیلیب‌سیزلر دییمن. اوز اویینگیزگه خوش کیلیب‌سیز. مین نیچه کون بو ییرده سیزلرگه مهمان من. افغانستان خلقی‌نینگ اراده سی بیلن کیلگنمیز و مینینگ بو ییرگه بولیشیم و میندن سونگ کیله‌دیگن شخص اساسی قانون و اجتماعی عدالت تطبیقی‌نینگ مثالی دیر. آلینگن رای دن باشلب رای بیرمسلیگی و حسابلنمسی، تا برچه قضیه لر حللی اوچون نیمه قیله‌سیز و قنقه ایسته‌یسیز بو سیزگه تیگیشلی بوله‌دی. عدالت ترازوسینی دایم تینگ و برابر ایتینگلر.

جناب لوی سارنوال صاحب و برچه همکارلرینی قیسقه مدتده افغانستان عدلی و قضایی دستگاهی اوستیده بنیادی اعتماد فضاسینی ایجاد ایتگنلری اوچون تبریکله‌یمن. مین لوی سارنوال گه اخلاقی جرأت و قانونی عمللری اوچون افغانستان ملتی و دولتی نماینده لیگیده تشکرلیک بیلدیره‌من و عدالت یولیده، خلق آزادلیگی‌نینگ تأمینی و قانون حاکمیتی اوچون سنگر و صف توتگنلری اوچون هر بیر سارنوالیمیزگه چین یوره‌کدن تشکرلیک قیله‌من.

مین بو ایش قوله‌ی بولمه‌گنینی بیله‌من. فساد قوله‌ی دیر، عدالت قیین دیر و عدالت قوله‌ی و فساد قیین بولیشیگه امید بیلدیره‌من! و افغانستان تومنلریدن تشریف بویورگنلرینگیز اوچون منتدارچیلیک اظهار ایته‌من. افغانستان تومنلری‌نینگ برچه خلقیگه مینینگ سلاملریمنی اَیری- اَیری ییتکزیشلرینگیزنی ایسته‌یمن.

ایککینچی، بو شکوهلی ییغین‌نینگ عنوانی نهایت مناسب بیر عنوان دیر[افغانستانده قانون حاکمیتی و عدالتنی تامینلش تامان]؛ بیر تاماندن عدلی و قضایی دستگاهیمیزنینگ اصلی هدفینی تعیین ایته‌دی و باشقه تاماندن او هدفگه ایریشمه‌گنیمیزنی بیلدیره‌دی. بو عنوان‌نینگ هر بیر سوزی اوستیده اویلنگ؛ «کینگه‌ییش تامان»، لوی سارنواللیک و لوی سارنوال‌نینگ اوزی دن باشلب افغانستان‌نینگ اینگ اخیرگی تومنی‌نینگ اخیرگی سارنوالیگچه بیر نظم گه کیریتیلیشی کیره‌ک. سیزنینگ شو نظم دن تیکشیرووینگیز بولمه‌گنی اورینلی دیر؛ جناب لوی سارنوال صاحب قانون حاکمیتی عالی شوراسیده سیزلرنینگ نماینده لیگینگیزگه پیشنهادلرینی ارائه ایته‌دی.

بیزنینگ واضح هدفیمیز ان‌شاءالله تعالی مملکت بویلب قانون حاکمیتیده بیر تینگلیک وجودگه کیلیشی دیر؛ اما اساسی نکته شونده که بولاق یوقاری دن تینیق ایتیلگن، مبارک بولسین سیزلرگه! اگر بولاق یوقاری دن تمیز بولسه ان‌شاءالله همه لرینگیزگه تمیز سوو ییتیشه‌دی.

عدالت تأمین ایتیلیشی امنیتی و دفاعی کوچلریمیزنینگ قربانلیگی قدر اهمیتلی دیر. اولر قانلری بیلن قیله‌دیگن نرسه نی سیز قلمینگیز بیلن قیله‌سیز. قلمینگیزنینگ کوچ و اهمیتینی هیچ بیر زمان اونوتمنگ؛ چون سیزلر خلق‌نینگ مالینی هم آلاله‌سیز و هم تیریکلیکلرینی قانونی شکلده آلدلریدن آلاله‌سیز. بو اعتبار اوق بیلن ایمس، سیزنینگ قلمینگیز بیلن بولگن دیر. شونینگ اوچون افغانستان خلقی دایم بیر عادل نظامنی ایسته‌گنلر، بو نظام سیزنینگ کوچلی و تمیز قوللرینگیز بیلن تأمین ایتیلیشینی ایسته‌یدیلر. مین، سیزلرگه کورگن تعهد و روحیه بیلن ان‌شاءالله افغانستان خلقی‌نینگ بو هدفی عملگه آشیشینی ایشانچ بیلن ایته‌من.

عدالت بیزنینگ مبین دینیمیز و عظیم ملی فرهنگیمیزگه کوپ کینگ نیگیزگه ایگه. خوشحال خان‌نینگ شعرلری گه قره‌نگ، سعدی‌نینگ شعرلریگه قره‌نگ، امير علی شير نوايی نینگ شعرلریگه قره‌نگ، ۹۵ فایز بیر دیر. برچه لری عدالت گه تأکید ایته‌دیلر.

و شونی ایسدن چیقرمنگ که بیزنینگ عظیم فرهنگیمیزده خلق ریشه و حکومت درخت دیر. درخت نی‌قدر کوچلی و یوقاری بولسه، ریشه لری ضعیف بولگنده قوله‌یدی و اوندن بالته دسته سی توزیله‌دی، عدالت سایه سی ایمس! شو جهتدن بو نرسه وارد بولمه‌گنینی بیلیشیمیز کیره‌ک دیر.

بیر مینگ و تورت یوز ییلدن بویان انوشیروان یوق دیر، بوگون هم بیزنینگ قیشلاق فرهنگیمیزده انوشیروان نینگ عدالتی دن ایسلنه‌دی. شونینگ‌دیک آت قویینگ و هر بیرینگیزدن ایسلنسین.

و مین بو بولیمده اره‌لشمسلیگیمنی ینه بیر بار تکرار قیلیشنی ایسته‌یمن و هیچ بیر کیشی گه افغانستان عدلی و قضایی فیصله لریگه مداخله قیلیشیگه رخصت بیرمه‌یمن. بو قضیه‌نینگ سلبی تامانی دیر؛ چون بیز خلق بیرینچی ده زور دن گپیریشیمیز کیره‌ک؛ چون تهدید بوله‌میز و تهدیدنی تهدید بیلن جواب بیره‌میز. مسؤول‌سیز قوراللی کیشیلر! غیرمسؤولانه حرکت ایتگنینگیزده قفس گه تشلنه‌سیز، سیزگه بونی آچیق ایته‌من. افغانستان خلقی قانون سیزلیکدن بورون گه کیلگنلر و حاضر دستگاه یوقاری دن تمیز ایتیلگن، خلق قوییده بونینگ نتیجه سینی کوریشنی کوته‌دیلر و بو واضح بولیشی کیره‌ک.

اما مثبت نیمه؟ مینینگ کامل حمایتیم بیلن عدلی و قضایی استقلالیتینگیز بار دیر، و دولت‌نینگ کامل حمایتی سیز بیلن دیر. قانون اساسیده استوار بولمه‌گن دولت هر شمالگه قیمیرله‌یدیگن بید درختی کبی دیر. قانون حاکمیتی بو درخت نی بیر کینگ و مستحکم سنگرگه اوزگره‌دی.

بیز نیمه اوستیده بحث قیله‌یاتگنیمیزنی بیلیشیمیز لازم و باشقه تاماندن بونی هم بیلیشیمیز کیره‌ک که افغانستان ده عدالت بولمه‌گنده تینچلیک بولمه‌یدی، تینچلیک نینگ معناسی بو دیر؛ آلدین قورال و باروت گه تکیه قیلگن کیشیلر ایرته تینچلیک کیلگنده و ان‌شاءالله کیله‌دی، جان و ماللری محفوظ بولیشیگه اطمینانلری بولیشی کیره‌ک و آزادلیک بیلن صحبت ایته‌آله‌دیلر، اساسی قانونگه عمل قیلگنلریده هیچ کیم‌نینگ اولر بیلن غرضی بولمه‌یدی.

عدلی و قضایی دستگاهی‌نینگ قربانلیکلری و شهیدلریدن حرمت بیلن ایسلش اورنی دیر، خداوند برچه لرینی مغفرت قیلسین. اولرنینگ عایله لریگه بیرگن وعده لریمیزگه ییتیشیشگه امیدیمیز بار و شونینگ‌دیک امنیتی و دفاعی کوچلریمیز شهیدلرینی حرمت و اعزاز قیله‌میز و یره‌لنگنلریگه عاجل ساغلیک تیله‌یمیز.

اوچینچی مسأله‌، اولوسواللیکلر نقشی دیر. بیرینچی نکته، بوگون امنیه قومندانی ایککی دن بیشگچه موتری بار؛ اولوسوال‌نینگ بیر موترسایکلی بار و سارنوال‌نینگ بیر بایسکلی یوق، بو قبول قیلینرلی ایمس. اوروش شرایطی ایدی، خاص شرایط ایدی، و سرمایه گذارلیک نامتوازن ایدی. نهادلریمیز اوستیده سرمایه گذارلیک متوازن بولیشی لازم دیر.

مینینگ واضح هدایتیم- بیرینچی ده بیک صاحب و برمک صاحب گه بیتیملرنی امضاله‌گنلری و اقداملرنی انجام بیرگنلری اوچون منتدارچیلیک بیلدیره‌من- مین اولوسواللیکلر سطحیده اولوسوال، امنیه قومندانی، سارنوال، معارف مدیری و باشقه لر بیر مرتبط و محترم شبکه ده بیر- بیرلری بیلن بیر ملی پالیسی اساسیده ایشلشلرینی ایسته‌یمن. سیزلرنینگ هر بیرلرینگیز باشقه بیرلرینگیز بیلن باغلیق‌سیز؛ بیز، برچه نرسه قورال قوللنیش گه تعلق تاپیشی و میلتیغی کوپ بولگن کیشی‌نینگ حرمت و اهمیتی کوپ بولیشی حالتی دن چیقیشیمیز کیره‌ک دیر. بو حالت ملی ثبات نی ایمس، بیر ملی بحران نی کورسته‌دی. افغانستان‌نینگ سارنوالی، اولوسوالی و امنیه قومندانی بیر- بیرنی تکمیل ایته‌دیگن اوچ عضو کبی اداری دستگاه و خذمت عرضه ایتیش خصوصیده تینگ بولگنده ان‎شاءالله تعالی خلق نتیجه نی کوره‌دی.

جناب لوی سارنوال صاحب پیشنهاد ایتگن نرسه نی جناب سنگری صاحب و قاضیمیز بولگن عدل و انصاف مرجعی ستره محکمه مشارکتی بیلن بیر شبکه گه ایله‌نیشی لازم. بو ییرده مین سیزلردن بیر خاص پالیسی و طرح ایسته‌یمن. ان‎شاءالله تعالی سارنوال صاحبلریمیز کرایی دکانلرده بولگنینی ینه کورمه‌یلیک. بونینگ معنی سی نیمه دیر؟ لوی سارنوال صاحب، سنگری صاحب و عدلی و قضایی دستگاهی نینگ برچه اعضالریگه مین قنچه حرمت کورستسم، امنیه قومندانی هم سارنوال و اولوسوال گه شو کبی  بولیشی معناسینی انگلته‌دی. جناب برمک صاحب، بوندن عدول ایتیلگنده فرهنگیمیز اوزگرمه‌گنینی کورسته‌دی. برچه‌میزنینگ بیرگه ایشلشیمیز اصلاحاتیمیزنینگ معیارلریدن بیری دیر و ان‌شاءالله تعالی بو پالیسی عملی بوله‌دی.

لوی سارنوال صاحب، برمک صاحب و بیک صاحب بیاناتلریگه اَیتیلگن تورتینچی اصلی نکته همده هدفیمیز، ثبات دیر. بیز تحمیل ایتیلگن بیر دفاعی اوروشده میز، شو جهتدن اوزیمیزدن دفاع ایتیشگه مجبورمیز. امنیتی شرایط نقطۀ نظریدن سیزلرگه کیله سی ییل، دفاعی ییل ایمس، تعرض ییلی بولیشیگه اطمینان بیره‌من. افغانستان نینگ قول اردولری، خاص و پولیس قطعه لری و برچه میز بو توپراق دن سونگی قطره قانیمیزگچه دفاع ایتیشگه تیارمیز. مگر ایندی هر بیر عملیاتیمیز هدفی ثبات تحکیمی و عدلی و قضایی دستگاهیمیزنی قوریش بوله‌دی.

ینه هم تکرار قیله‌من، ثبات، قانون حاکمیتی و عدالت تأمین ایتیلیشی آرقه‌لی وجودگه کیله‌دی. ثبات معیاری، بیر یتیم باله نینگ میراثینی بیر محلی زورگوی یییه‌آلمسلیگی دیر؛ ثبات معیاری، بیر کیشی، بیوه عیال نی شریعت و قانون گه قرشی ایش قیلیشگه مجبور قیله‌آلمسلیگی دیر؛ معیار، بیر معتبر کیشی بیر دهقان ییرلرینی آلالمه‌گنی دیر. جناب لوی سارنوال صاحب بیزنینگ حقوق و آزادلیگیمیزدن گپیرگن زمانی بو آزادلیک هوا ده ایمسلیگی؛ بو آزادلیک بیزنینگ وجودیمیز و تنیمیز و قانیمیزده بولگنی عیان دیر.

آپه- سینگیللر و آغه- اینیلر، بیر نرسه نی افغانستان ده درک ایتینگ؛ خلقیمیزنینگ قضاوتی کوپ عادلانه دیر. مین بو خلق‌نینگ جمهور رئیسی بولگنیمگه فخرلنه‌من! بو خلق‌نینگ حوصله و جرئتی گه قره‌نگلر. قیزیل اردو کیلدی، بو خلق اولرنی شکست بیردیمی یا باشقه؟ بیزنینگ ایشیمیز قیرق ییلدن بو یان قان بیلن دیر، مگر بو خلق‌نینگ امیدی اورته دن کیتمه‌دی. خلق امیدسیز ایمسلر. سیز بولرنی امیدسیزلنتیرمنگ! بونگه ایشانینگ که خداوند بو خلققه اصلاحات ایستش ده اراده بیرگن.

حاضر بیز و سیزدن خلق نبضی گه حرکت قیلیش جرئتینی ایسته‌یدیلر. ان‌شاءالله تعالی خلق ثباتی، خلق امنیتی و رفاهی اوچون بولگن بو کتته برنامه قیته تطبیق ایتیله‌دی.

اخیرگی نکته، تشکیلات سیزنینگ نظرلرینگیز آستیده دیر، لوی سارنوال صاحب! مین تاماندن مطلقاً تشکیلاتینگیز انعطاف ایتیشی اوچون صلاحیتلی‌سیز. قضیه لر سانی کوپ بولگن ییرده کوپراق نفر یوبارینگ و آزراق بولگن جایده آزراق یوبارینگ. شونینگ‌دیک ان‌شاءالله تعالی امکانات و بودجه جهتدن هم بیزنینگ توجه میز کون سایین کوپ بوله‌دی.

ینه هم مین اولا آپه- سینگیللر و آغه- اینیلرنینگ فعال سهمی دن منتدارچیلیک بیلدیره‌من و بیزنینگ تجربه‌لی و موفق سارنواللریمیزدن بولگن لوی سارنواللیک‌نینگ عیاللرگه خشونت ایتیش منعی معاون صاحبی [څارنیار سینا آشنا منصور]  وظیفه سینی تبریک اَیته‌من. مین لوی سارنوال صاحب‌نینگ قضاوتی و سیزلرنینگ شهرتلرینگیز اوستیده ایشانگنیم اوچون حتی سیزلرنی حضوراً ایستمه‌گندیم. برچه لرینگیز سهم آلدینگیز، مشوره و تحلیل لرینگیز نتیجه سیده اینیقسه قیینچیلیکلرنی طبقه بندلیک قیلیش و اقداملرنی پیشنهاد ایتیشنی ان‎شاءالله تعالی لوی سارنوال صاحب قانون حاکمیتی عالی شوراسیگه آلیب کیله‌دی و او ییرده فیصله ایتیله‌دی.

ینه هم جناب برمک صاحب، جناب سنگری صاحب، جناب بیک صاحب، جناب ستانکزی صاحب و حضور تاپگن باشقه همکارلر همده خلق‌ارا همکارلریمیزدن سیزلرنی تقویه ایتگنلری اوچون چین کونگیل دن تشکرلیک اظهار ایته‌من.

یشه‌سین افغانستان! تل دې وي افغانستان! زنده باد افغانستان!

پاینده باد دستگاه عدلی و قضایی!


اولَش